W powstawaniu i utrzymywaniu się otyłości zasadniczą rolę odgrywają zachowania polegające na nadmiernym spożywaniu pokarmu oraz niewystarczającej aktywności fizycznej [1]. Kiedy mamy do czynienia z klientką po wielokrotnych próbach odchudzania, warto zwrócić uwagę na czynniki psychologiczne wpływające na rezygnację z procesu zmiany.
Dział: Metody terapii
Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT) to skuteczna forma terapii psychologicznej, którą opracowała amerykańska psychoterapeutka Marsha M. Linehan w latach 80. XX wieku. DBT została pierwotnie stworzona w celu leczenia zaburzeń osobowości, zwłaszcza zaburzenia osobowości borderline (BPD), ale okazała się również skuteczna w leczeniu wielu innych problemów emocjonalnych.
Metoda LEGO® based Therapy Training została pierwotnie opracowana w celu terapii umiejętności społecznych dzieci i młodzieży w spektrum autyzmu. Formuła pracy wykorzystuje powszechną dziecięcą fascynację klockami LEGO® jako bazę do ćwiczenia umiejętności społecznych oraz wpływa na wzrost motywacji uczestników do budowania relacji, gdyż efekt pracy w postaci zrealizowanego projektu stanowi pozytywne wzmocnienie dla postaw związanych z kooperacją. Obecnie formuła ta służy włączaniu do społeczności dziecięcych i młodzieżowych nie tylko dzieci ze spektrum autyzmu, lecz także tych, które z różnych przyczyn nie budują satysfakcjonujących relacji rówieśniczych, np.: dzieci nadpobudliwe psychoruchowo, z zaburzeniami lękowymi, niedostosowane społecznie, straumatyzowane, izolowane społecznie, z niepełnosprawnością fizyczną lub sensoryczną czy nieefektywnie adaptujące się (LeGoff, Gomez de la Cuesta, Krauss, Baron-Cohen, 2019).
Mentalizacja to umiejętność zwracania uwagi na stany umysłu innych i na własne stany mentalne. Mentalizacją określa się także zdolność do myślenia o myśleniu, do refleksji nad źródłem myśli i emocji, do antycypowania skutków własnych decyzji i słów, wreszcie do rozumienia wpływu własnych zachowań na uczucia innych. Umysł tym sprawniej mentalizuje, im więcej odzwierciedleń potrafi w sobie zbudować, wybierając te, które wpływają korzystnie na regulację emocji i na relacje z innymi (Fonagy i in., 1998). Podstawowe założenie mentalizacji opiera się na tym, że umysł jest zdolny do reprezentacji, potrafi wyobrazić sobie i opisać stany mentalne własne oraz innych, jest w stanie podjąć nad nimi refleksję, niejako przyjrzeć się własnym myślom, emocjom, potrzebom, intencjom czy dążeniom. Osoba, u której zachodzi proces mentalizacji, potrafi spojrzeć na samego siebie od zewnątrz (z perspektywy obserwatora swojego umysłu), a na innych od wewnątrz (wczuwając się w procesy mentalne).
Podobnie jak w innych koncepcjach psychologicznych, osobowość w analizie transakcyjnej (AT) jest względnie stabilnym zestawem cech psychicznych oraz procesów wewnętrznych, które wpływają na zachowanie. Definicja najbardziej charakterystyczna dla tego paradygmatu to system uczuć i myśli przejawiający się w zachowaniach. Osobowość jest nazywana modelem strukturalnym, składającym się z trzech stanów Ja: Rodzica, Dorosłego i Dziecka. Zatem opis każdego z wymienionych stanów Ja zawiera informacje o charakterystycznych dla niego sposobach myślenia, sądach, opiniach, stanach emocjonalnych oraz zachowaniach (Cierpiałkowska, Gawęcka, 2005).
Terapia ACT – terapia akceptacji i zaangażowania (acceptance & commitment therapy) proponuje funkcjonalne i transdiagnostyczne podejście do procesu terapeutycznego. Oznacza to, że silnie skupia się na zrozumieniu funkcji danych zachowań i stara się je rozumieć w szerokim kontekście. Nie zakłada, że dane zachowanie jest „nieprawidłowe” lub „prawidłowe”. Uznaje, że to samo zachowanie może być pożądane lub nie w zależności od kontekstu sytuacyjnego i przeszłych doświadczeń.
Występowanie zachowań agresywnych w okresie budowania przez nastolatka jego autonomii jest naturalne, chociaż niepożądane. Wiąże się ono z procesem uczenia się reguł społecznych oraz testowania granic własnych i innych ludzi. Potrzeby są duże, a wiedza na temat sposobów zaspokajania tych potrzeb jeszcze niesatysfakcjonująca.
Zwiększenie liczebności osób w podeszłym wieku powoduje występowanie nowych zjawisk, często na pograniczu zdrowia i choroby. A tym samym zmusza do zwrócenia większej uwagi na cierpienie osób starszych (Parnowski, 2016). Ponadto wraz z wydłużaniem się okresu życia w zdrowiu wzrasta zainteresowanie utrzymaniem zdrowia seksualnego w późniejszych dekadach życia. W artykule poruszony został aspekt sprawności seksualnej w kontekście procesu starzenia się u mężczyzn. Omówione zostały najważniejsze obszary, od perspektywy rozwojowej po najczęstsze dysfunkcje seksualne, proces diagnostyczny i możliwości psychoterapeutyczne.
Wśród dysfunkcji bólowych, które mają podłoże psychogenne u kobiet, wyróżnia się przede wszystkim dyspareunię i pochwicę. Z perspektywy klinicznej traktowane są jako dwie oddzielne jednostki w Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10. W nowo powstałej klasyfikacji ICD-11 pochwicę nieorganiczną i dyspareunię nieorganiczną zaklasyfikowano do zaburzeń seksualnych związanych z bólem i zaburzeń penetracji (HA20), i tym samym powstała nowa jednostka dotycząca bólu w obszarze aktywności seksualnej. Natomiast w Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5) zostało połączone w ogólną dysfunkcję bólową – ból genitalno-miedniczny/zaburzenie penetracji. Już wcześniej wśród specjalistów pojawiały się opinie, aby te jednostki traktować jako jedno zaburzenie z manifestacją różnych objawów.
Dzieci i nastolatki działają w ramach złożonego systemu społecznego łączącego istotne wpływy rodziny, opiekunów, przyjaciół i szkoły. Ważne, by uznać ich istnienie i zaangażować je w terapię (Stallard, 2021). Rodzina to najważniejsze środowisko dziecka. Na każdym etapie jego życia szczególną rolę odgrywają rodzice. Dlatego wydaje się niemożliwe prowadzenie takiej terapii bez udziału rodziców czy opiekunów. Zwłaszcza że wzrasta liczba dowodów wskazujących, iż włączenie rodziców w terapię poznawczo-behawioralną ich dzieci może przynieść dodatkowe korzyści (Barrett, 1996; Mendlowitz, 1999; Lawrence, 2021).
ACT jako terapia trzeciej fali jest nietradycyjnym podejściem, ponieważ odbiega od założenia konieczności klasyfikacji zaburzeń psychicznych z wykorzystaniem DSM/ICD. Kluczowe w ACT jest dostosowanie interwencji do doświadczeń osoby klienckiej w taki sposób, by były one pomocne. Brak medykalizacji i patologizacji doświadczeń jest szczególnie cenny w pracy z osobami bliskimi osób LGBT+ czy GSRD.