Określenia syndrom sztokholmski po raz pierwszy użyto w 1973 roku. Wcześniej wykorzystywano je głównie (bo obecnie zakres ten jest nieco szerszy, co zostanie rozwinięte poniżej), by opisać nietypową reakcję ze strony osób zaangażowanych w tak traumatyczne zdarzenia, jak porwanie czy bycie zakładnikiem – określenia tego używano do opisania pozytywnej więzi, jaką niektóre ofiary porwania rozwijały ze swoim oprawcą. Dodatkowo w syndromie sztokholmskim negatywne uczucia miały być kierowane w stronę policji czy autorytetów. Wydaje się istotne, by poznać nieco bardziej dokładną genezę nazwy, jaką otrzymało to zjawisko.

Lęk tanatyczny, czyli lęk przed śmiercią, jest zjawiskiem, które w pewnym stopniu dotyka każdego człowieka. Samo zjawisko lęku tanatycznego jest jednak zróżnicowane – w pewnych przypadkach lęk przed śmiercią jest naturalną konsekwencją świadomości przemijania, zaś kiedy indziej jest objawem, nad którym można (czy wręcz niekiedy należy) pracować psychoterapeutycznie. Nadmierny lęk przed śmiercią, który utrudnia normalne funkcjonowanie, należy do zaburzeń lękowych, a dokładniej do fobii specyficznych, stąd też będzie nosił nazwę tanatofobii.

Problem przemocy wciąż nie traci na aktualności. Przemoc to zjawisko wszechobecne i wielowymiarowe. Występuje w różnych środowiskach i różnych sferach życia. We współczesnym świecie jest coraz bardziej widoczna i niepokojąco narasta (Jedlecka, 2017). Przemoc może wystąpić w każdej relacji, a jej doświadczenie powoduje wiele negatywnych konsekwencji, np. w postaci wystąpienia problemów emocjonalnych lub zaburzeń psychicznych. Szczególną grupą osób narażonych na przemoc są dzieci, stąd w artykule zjawisko przemocy zostanie omówione w kontekście wieku dziecięcego.

Stres to nieodłączna część życia każdego człowieka. Jedni zmagają się z nim częściej, inni rzadziej. W odpowiedniej dawce stres może mieć pozytywny wpływ na organizm, ponieważ motywuje nas do działania i sprawia, że nasza praca staje się bardziej efektywna. Jeżeli jednak stres jest zbyt silny i jesteśmy na niego narażeni przez długi czas, może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia. Wśród naturalnych środków, wspomagających radzenie sobie ze stresem, na pierwszym miejscu od lat znaleźć można adaptogeny, czyli substancje, redukujące napięcie nerwowe i pomagające organizmowi przystosować się do panujących warunków. W jaki sposób adaptogeny pomagają w walce ze stresem? Zobaczmy.

Suplementy diety to produkty, które mają na celu uzupełnienie codziennej diety o składniki odżywcze, takie jak witaminy, minerały oraz składniki roślinne. Suplementy diety są często stosowane w celu wsparcia zdrowia i dobrego samopoczucia. Jak wpływają one na nasze zdrowie psychiczne?

Lęk i stres w pracy to poważne problemy, które mogą spotkać wiele osób. Niestety u niektórych myśli o poniedziałku i konieczności wyjścia do miejsca zatrudnienia, powodują nadmierny lęk. W tym kontekście bardzo duże znaczenie ma zachowanie równowagi między życiem zawodowym i prywatnym, a także szukanie pomocy w przypadku nadmiernego stresu.

Kurs „Mindfulness – techniki motywacji i radzenia sobie ze stresem w życiu i w pracy” jest odpowiedzią na współczesny rynek pracownika oraz gwarancją zdrowego rozwoju indywidualnej ścieżki kariery, a w konsekwencji całej organizacji, co bezpośrednio przekłada się na zdrowie psychiczne samego pracownika, chroni go przed wypaleniem zawodowym i sprzyja budowaniu efektywnych relacji w zespole. Pokażemy Ci, jak możesz zadbać o swoje zdrowie psychiczne, dzięki praktyce uważności!

Procesy starzenia się są nieuniknione, rozpoczynają się już po 24. roku życia i sukcesywnie się toczą, coraz bardziej ograniczając jednostkę. Współcześnie oddalamy widmo starzenia się poprzez postęp medycyny, technologii oraz wiedzy na temat działań opóźniających ten proces. Wielokrotnie badania dowiodły, iż aktywność zarówno fizyczna, jak i psychiczna, umysłowa, społeczna poprawia jakość życia w wieku senioralnym.

Patrząc na dysproporcję występującą w leczeniu depresji u mężczyzn przy jednoczesnej ośmiokrotnie wyższej statystyce samobójstw w stosunku do kobiet, możemy zastanawiać się, dlaczego tak jest. Na temat tzw. męskiej depresji powstało wiele hipotez. Czy winny jest tylko stereotyp silnego wzorca męskiego, według którego mężczyzna nie okazuje emocji, czy też problemem jest atypowość objawów depresji u mężczyzn?

Żałoba nie jest procesem jednolicie uporządkowanym. Ludzkie reakcje są bardzo zróżnicowane. Okres żegnania się z osobą bliską jest procesem rozłożonym w czasie, który nie jest lekarstwem, a przestrzenią umożliwiającą żałobnikowi doświadczenie smutku, bólu i przejścia przez zmianę. Wszystkie odczucia pojawiające się w tym okresie są naturalne.

Menopauza jest naturalnym etapem w życiu kobiety. Dla wielu z nich jest to okres wzmożonej wrażliwości biologicznej z obserwowanymi objawami na poziomie fizjologicznym i psychologicznym. Czas ten wiąże się z większą podatnością na depresję, co ma wpływ na jakość życia. Z tego względu należy ustanowić procedury diagnostyczne i spersonalizowane leczenie obejmujące leki przeciwdepresyjne i psychoterapię. Wspomaganiem leczenia depresji jest też zastosowanie HRT (Hormonalnej Terapii Zastępczej), która łagodząc somatyczne dolegliwości sprzężone z menopauzą, wywołuje efekt domina, wpływając korzystnie na stan psychiczny.

Chcesz dowiedzieć się więcej? Weź udział w OGÓLNOPOLSKIM KONGRESIE PSYCHOLOGÓW I PSYCHOTERAPEUTÓW! Obszary i etapy pracy psychoterapeutycznej Budowanie relacji terapeutycznej. Relacja terapeutyczna (przymierze terapeutyczne) ma kluczowe znaczenie w procesie terapii. Umożliwia współpracę terapeuty i klienta w określeniu celów pracy terapeutycznej i zmniejsza nasilenie oporu. Budując przymierze terapeutyczne z J.P., wykorzystałam metodę 5 kroków budowania kontraktu terapeutycznego wg Johna Enrighta: Uznanie przez klientkę uczestnictwa w psychoterapii uzależnienia jako własnej decyzji. Określenie rzeczywistego problemu klientki: co jest dla niej problemem w związku z uzależnieniem i jakie chce osiągnąć cele w procesie terapeutycznym. Cele powinny być: konkretne, mierzalne i pozytywnie sformułowane. Ustalenie z klientką, czy cele, jakie sobie wyznacza, są realne do osiągnięcia i po czym pozna, że je osiągnęła. Ustalenie, czy zdaniem klientki terapeutka prowadząca terapię będzie dla niej odpowiednim specjalistą, czy ma zaufanie do terapeuty, jakie ma wątpliwości. Określenie występowania konfliktowych motywów (wtórnych korzyści z zażywania leków), które utrzymują klientkę w aktualnej sytuacji. Budowanie umiejętności identyfikowania objawów głodu lekowego. W tym celu wykorzystano „dzienniczek głodu” do samodzielnego wypełniania. Jest on umieszczony w Karcie pracy dołączonej do artykułu. Identyfikowanie sytuacji wyzwalających – zewnętrznych i wewnętrznych. Sytuacje wyzwalające to te, które mogą wywoływać chęć sięgnięcia po leki. W terapii motywujemy do ich identyfikowania, wypisania i uzupełniania listy w razie potrzeby. W przypadku J.P. były to wizyty lekarskie, sytuacje stresujące, konieczność wyjścia z domu, trudności z zasypianiem, ból fizyczny, poczucie osamotnienia, wspomnienia z dzieciństwa oraz z okresu małżeństwa. Cel: nauczyć klientkę rozpoznawania momentów zagrożeniowych i sposobów radzenia sobie w trudnych sytuacjach. Identyfikowanie przekonań podstawowych aktywowanych przez sytuacje wyzwalające. Przekonania podstawowe są zakorzenione w umyśle osoby uzależnionej i dotyczą substancji, poczucia własnej wartości, umiejętności radzenia sobie. Pociągają za sobą przekonania warunkowe o zażywanej substancji, które działają na korzyść uzależnienia oraz myśli automatyczne prowadzące do powstania głodu. Motywowanie do ich wypisania i uzupełniania listy. Pomoc w urealnieniu tych przekonań. W przypadku J.P. brzmiały one m.in.: „Bez leków nie poradzę sobie; Jak wezmę jedną tabletkę, będzie mi łatwiej; Jestem beznadziejna, nie zasługuję na nic dobrego; Lepiej zażyć lek, niż zwariować z lęku”. Identyfikowanie myśli przyzwalających na zażycie. Myśli przyzwalające uzasadniają zażycie substancji. W przypadku J.P. brzmiały one np.: „Miałam dziś trudny dzień, więc łyknę chociaż 30 mg”. Motywowanie do identyfikowania myśli przyzwalających, wypisania i uzupełniania listy w razie potrzeby. Dyskusja z myślami automatycznymi. Dyskusja z myślami automatycznymi to technika mająca na celu zidentyfikowanie, a następnie przeformułowywanie myśli automatycznych podtrzymujących uzależnienie na bardziej funkcjonalne i konstruktywne, służące zdrowiu. Umożliwia podważenie dezadaptacyjnych myśli i przekonań. Tabelę dyskusji z myślami automatycznymi umieszczono w Karcie Pracy dołączonej do artykułu. Omówienie psychologicznych mechanizmów uzależnienia – psychoedukacja plus motywowanie do identyfikowania własnych mechanizmów:  Mechanizm iluzji i zaprzeczeń – nauka rozpoznawania zniekształceń poznawczych mających na celu umożliwienie i uzasadnienie kontaktu z lekami nasennymi i uspokajającymi, np. minimalizowanie szkód wynikających z zażywania leków, podkreślanie dobrego samopoczucia po zażyciu. Mechanizm nałogowego regulowania emocji – praca terapeutyczna nad ruminowaniem, powtarzaniem w dialogu wewnętrznym przekonań: „Jestem do niczego; Nie dam rady bez leków”, a następnie myśli przyzwalającej: „Muszę zażyć lek”, skąd wynikają emocje: lęk, niepokój, rozdrażnienie i konsekwencje w postaci zachowania, czyli zażycia leku. Mechanizm rozproszonego/rozdwojonego JA – praca terapeutyczna nad zniekształceniami poznawczymi oraz przekonaniami kluczowymi i myślami automatycznymi zidentyfikowanymi przez J.P., np.: „Do niczego się nie nadaję; Nie dam sobie rady bez tabletek”. Dyskusja z nałogowymi myślami automatycznymi. Technikę dyskusji z myślami automatycznymi można też wykorzystać do podważania nieadaptacyjnych przekonań tworzących triadę depresyjną. W przypadku klientki J.P. triada depresyjna prezentowała się następująco: Negatywne myślenie o sobie: „Jestem nic niewarta; Jestem do niczego”. Negatywne myślenie o świecie i bieżących doświadczeniach: „Ludzie mną gardzą; Nikt nie akceptuje mnie takiej, jaka jestem”. Negatywne myślenie o przyszłości: „Nic dobrego mnie już nie czeka; Zawsze będę nieszczęśliwa”. Psychoedukacja w zakresie higieny snu oraz motywowanie do przestrzegania reguł sprzyjających regeneracji w czasie snu: Do łóżka kładź się wyłącznie wtedy, gdy poczujesz senność. Łóżko powinno być zarezerwowanie wyłącznie do spania (i ewentualnie aktywności seksualnej). Nie oglądaj w łóżku telewizji, nie jedz posiłków, nie czytaj, nie sprawdzaj Facebooka i e-maili. Nie zmuszaj się do zasypiania „na siłę”. Denerwowanie się wcale nie pomoże. Jeżeli nie udało Ci się zasnąć przez 15–20 minut od chwili położenia się, po prostu wstań i wyjdź do innego pokoju. Zostań tam tak długo, aż poczujesz, że zdenerwowanie minęło i ponownie poczujesz senność. Powtarzaj to postępowanie tyle razy, ile będzie trzeba. Rano wstawaj o stałej godzinie, niezależnie tego, ile godzin prześpisz w ciągu w nocy. Dzięki temu odzyskasz stały rytm snu. Przed udaniem się na nocny wypoczynek zadbaj o to, aby sypialnia była przewietrzona i zaciemniona (zamontuj żaluzje, rolety, zasłony, aby nie budziło Cię światło poranka). Zegar ustaw tak, żeby nie móc widzieć go z łóżka. Jeśli uprawiasz sport, staraj się wykonać ćwiczenia późnym popołudniem, a nie bezpośrednio przed snem. Przed snem unikaj picia kawy i alkoholu, staraj się również nie palić papierosów. Wieczorem ostatni posiłek zjedz najpóźniej 3 godziny przed planowaną godziną spoczynku. Unikaj drzemek w ciągu dnia, aby nauczyć organizm, że właściwą porą na sen jest noc. Omówienie objawów nawrotu w uzależnieniu od leków uspokajających i nasennych. Praca terapeutyczna skoncentrowania na umiejętności identyfikowania objawów nawrotu oraz opracowaniu strategii radzenia sobie z nimi. Planowanie zdrowych, konstruktywnych aktywności, planowanie dnia. Motywowanie do rozwijania zainteresowań, budowania systemu wsparcia społecznego, udziału w terapii grupowej w obszarze profilaktyki nawrotów oraz w treningu umiejętności społecznych (trening asertywności), a także podjęcia pogłębionej pracy psychoterapeutycznej w obszarze depresji oraz zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych. Obecnie klientka J.P. utrzymuje abstynencję od leków uspokajających i nasennych, od których była uzależniona. Systematycznie zgłasza się na konsultacje u lekarza psychiatry, kontynuując farmakoterapię depresji, zaburzeń lękowych oraz zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych, choć nie zdecydowała się na podjęcie psychoterapii tych trudności. Wzięła udział w proponowanym treningu asertywności, a podczas zajęć była bardzo aktywną i lubianą uczestniczką. Korzysta także z doraźnych konsultacji u specjalisty terapii uzależnień zarówno w formie teleporad, jak i osobistych spotkań w poradni leczenia uzależnień, jednak często nie przychodzi na umówione sesje, niewykluczone, że z powodu myśli i czynności natrętnych utrudniających wychodzenie z domu KARTA PRACY 1 Instrukcja wypełniania dzienniczka głodu Każdego dnia zaznacz plusem objawy głodu, które zauważysz. Podsumuj je. Im więcej plusów, tym intensywniejszy głód lekowy. Wypełniaj dzienniczek przez co najmniej miesiąc i omawiaj swoje obserwacje z terapeutą. Ważna jest systematyczność. Opracuj zdrowe strategie radzenia sobie z głodem lekowym: rozmowa z terapeutą, rozmowa z bliską osobą, udział w grupie terapeutycznej, zdrowe aktywności, planowanie dnia. Tab. 1. Objawy głodu Zwróć uwagę na następujące objawy: Silna potrzeba sięgnięcia po leki Uczucie ssania w żołądku Uczucie braku czegoś Sny o lekach Suchy kac Smak, zapach leków Uczucie napięcia, rozdrażnienia, irytacji Pogorszenie pamięci i koncentracji, zapominanie Trudności w abstrakcyjnym myśleniu i planowaniu Natrętne, trudne do pozbycia się, powracające myśli o lekach Przypominanie sobie przyjemnego stanu po zażyciu leków Apatia, zobojętnienie Chętne uczestnictwo w żartach o zażywaniu Ból Huśtawki nastroju Użalanie się nad sobą Zwiększona liczba konfliktów Nadpobudliwość, szybkie denerwowanie się Zwątpienie w wartość trzeźwego życia, sens terapii Zaburzenia snu Napięcie, niepokój Rozpamiętywanie, rozżalenie Powątpiewanie w terapię/szukanie przeszkód w uczestnictwie Zniechęcenie, brak energii Skupianie się na innych, na tym, co oni robią nie tak, zamiast na swoich emocjach i stanach Suma plusów: KARTA PRACY 2 Instrukcja wypełniania tabeli dyskusji z myślami automatycznymi Określ sytuację wyzwalającą. Zidentyfikuj emocje, jakie towarzyszą Ci w tej sytuacji (jedna, dwie najbardziej intensywne) i określ ich natężenie na skali 0–100%. Określ myśl automatyczną pojawiająca się w tej sytuacji i określ stopień prawdziwości tej myśli w skali 0–100%. Znajdź dowody przemawiające za prawdziwością tej myśli, wypisz je. Znajdź dowody przeciw prawdziwości myśli automatycznej, wypisz je. Przeczytaj raz jeszcze dowody przeciw prawdziwości myśli automatycznej, wypisz je. Określ raz jeszcze natężenie emocji, jakie towarzyszą Ci po wykonaniu ćwiczenia (zazwyczaj natężenie spada). Określ raz jeszcze poczucie prawdziwości myśli automatycznej po wykonaniu ćwiczenia (zazwyczaj stopień prawdziwości spada). Znajdź alternatywną konstruktywną myśl i określ jej prawdziwość.  Tab. 2. Dyskusja z myślami automatycznymi Sytuacja wyzwalająca Emocje/określenie ich natężenia:  0–100% Myśl automatyczna/określenie prawdziwości myśli: 0–100% Dowody na prawdziwość myśli automatycznej Dowody przeciw prawdziwości myśli automatycznej Alternatywne, konstruktywne myśli