ACT jako terapia trzeciej fali jest nietradycyjnym podejściem, ponieważ odbiega od założenia konieczności klasyfikacji zaburzeń psychicznych z wykorzystaniem DSM/ICD. Kluczowe w ACT jest dostosowanie interwencji do doświadczeń osoby klienckiej w taki sposób, by były one pomocne. Brak medykalizacji i patologizacji doświadczeń jest szczególnie cenny w pracy z osobami bliskimi osób LGBT+ czy GSRD.

Pojawienie się w gabinecie psychologa lub psychoterapeuty nastolatka po próbie samobójczej niekiedy budzi niepewność i uaktywnia liczne obawy związane z zapewnieniem skutecznego wsparcia ukierunkowanego na zdrowienie, w tym ograniczenie ryzyka samobójstwa. Jednocześnie młody człowiek wnosi do gabinetu cały kontekst rodzinny i szereg uwarunkowań rozwojowych. W pracy z tymi klientami ocena ryzyka samobójstwa i planowanie interwencji wspomagających utrzymanie przy życiu stanowią jedno z największych współczesnych wyzwań terapeutycznych.

Depresja u osób w każdym wieku może być rozumiana i leczona z wykorzystaniem systemowej teorii rodziny. Dzięki rozumieniu systemowemu możliwe jest zaobserwowanie związku między objawami depresyjnymi, a tłumioną (niekiedy przez lata) złością wobec członków własnej rodziny.

Zarówno w ICD-11 oraz w DSM-5 współuzależnienie nie doczekało się odrębnej jednostki diagnostycznej. Jak zaznaczają Gibson i Donigian (1993), osoby cierpiące z powodu współuzależnienia często diagnozowane były jako klienci z osobowością zależną (Margasiński, 2011). W klasyfikacji ICD-10 objawy współuzależnienia odpowiadały zaburzeniom nerwicowym, związanym ze stresem i pod postacią somatyczną, w tym pod postacią reakcji na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne. Takie „klasyfikowanie” problemu współuzależnienia pozwala podejmować interwencje terapeutyczne podobne do tych stosowanych w psychoterapii powyższych jednostek diagnostycznych, w tym traumy.

Procesy wewnątrzrodzinne rządzą się takimi samymi prawidłami od wieków. Jednak czynniki zewnętrzne ulegają ciągłym zmianom. Jaki jest aktualny stan? Konieczne jest tu wspomnienie przeżytej pandemii oraz toczącej się wojny. Aktualnie mamy do czynienia raczej z rodzinami nuklearnymi, a nie wielopokoleniowymi.

Ludzki umysł to fascynujące narzędzie, pełne tajemnic. Psychologia to dziedzina, wyjaśniająca istotę człowieczeństwa, ludzkie motywacje, traumy, a także zachowanie względem innych. Niebywałą skarbnicą wiedzy na temat psychologii są książki psychologiczne. Odkrycia współczesnej psychologii potrafią zaskoczyć. Warto więc pozostać na bieżąco, aby lepiej zrozumieć mechanizmy rządzące człowiekiem. Najlepsze książki psychologiczne dają szansę na pogłębienie tematów, których próżno szukać w innych źródłach. Służą zarówno specjalistom w tej dziedzinie, jak i niezwiązanym z psychologią osobom. Jak dobrać książki psychologiczne do potrzeb użytkowników? Na które pozycje warto zwrócić uwagę?

Prace nad projektem nowelizacji posunęły się bardzo daleko. Ustawa zmieniająca z 9 marca 2023 r. jest kolejną próbą dopasowania przepisów do zmieniającej się rzeczywistości. Jednak – w naszej ocenie – pozostawia ona w dalszym ciągu obszary do dyskusji. Jeden z nich związany jest z propozycją zmiany nazwy (ale to nie tylko o samą nazwę – według nas – chodzi) z ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie na ustawę o przeciwdziałaniu przemocy domowej.

Traumatyczne zdarzenia mające miejsce, zwłaszcza we wczesnym okresie życia, mają wpływ na funkcjonujące później wzorce emocjonalności. Silny stres towarzyszący doświadczeniom przemocy może mieć konsekwencje także na poziomie biologii mózgu, gdyż mózg jest kluczowym organem odpowiedzi na stres. Niektóre obszary mózgu, takie jak hipokamp, ciało migdałowate i kora przedczołowa, będące częścią układu limbicznego, wykazują szczególną wrażliwość na nadmiar hormonów stresowych i ulegać mogą przebudowie strukturalnej, co ma dalsze konsekwencje dla funkcjonowania.

Żyjemy w systemie, w którym heteroseksualność oraz cispłciowość są domyślne: gdy osoba przychodzi na świat, przypisuje się jej jedną z dwóch płci – chłopiec albo dziewczynka. Od osób, którym została przypisana męska płeć przy urodzeniu, oczekuje się, że będą w przyszłości prezentować się w roli męskich mężczyzn, a ich pociąg będzie ukierunkowany na osoby „przeciwnej płci”, czyli kobiece kobiety. Od osób, którym została przypisana kobieca płeć przy urodzeniu, oczekuje się, że będą w przyszłości prezentować się w roli kobiecych kobiet, a ich pociąg będzie ukierunkowany na osoby „przeciwnej płci”, czyli męskich mężczyzn. Każda osoba, która żyje poza tym układem, jest dyskryminowana – gorzej traktowana ze względu na swoją tożsamość seksualną i/lub płciową.

Już w 2002 r. dane GUS wskazywały na fakt, że osoby powyżej 60. r.ż., które doświadczały przemocy w rodzinie, stanowiły aż 17% naszego społeczeństwa. Aktualnym trendem demograficznym jest starzenie się społeczeństw, co oznacza, że ryzyko występowania tej przemocy może być jeszcze wyższe (Makara-Studzińska, Sosnowska, 2012). Wolf i Pillemer szacują, że około 3,2% seniorów doświadcza przemocy, a najwyższe ryzyko występowania tego zjawiska obserwuje się w przedziale wiekowym 75–84 lata (Pospiszyl, 1998).

O przemocy i zaniedbaniach dziecko rzadko mówi otwarcie, ochoczo i na pierwszych spotkaniach. Najchętniej nie mówiłoby nikomu o tym, co się stało. Jeśli już komunikuje swoją krzywdę, to nieoficjalnymi sygnałami – reakcjami emocjonalnymi, fizycznymi, zachowaniami, ale też brakiem znaków. Terapeuci stają przed trudnym zadaniem odczytania pełnego i właściwego obrazu traumy, ale też dopasowania formy pomocy do skrzywdzonego dziecka.

Okres nastoletni psychologia rozwojowa traktuje jako fazę szczególną, warunkują ją bowiem procesy fizycznego dojrzewania organizmu oraz rozwoju emocjonalnego, poznawczego i społecznego. W kryzysach rozwojowych, które jej towarzyszą, istotne znacznie mają nagłość zmian funkcjonowania, labilność emocjonalna, konflikty intra- i interpersonalne oraz wyraźne pogorszenie samopoczucia. Dziecko, dystansując się od grupy, może sprawić, że grupa również nabierze dystansu, co z kolei doprowadzi do uczucia odrzucenia. Wszystko to w konsekwencji może prowadzić do izolacji, depresji, samookaleczeń, samobójstw czy też nasilenia się agresji i spadku prospołeczności.