Dział: Nowości w psychologii

W ostatnim czasie rośnie liczba adaptacji terapii dialektyczno-behawioralnej do różnych populacji specjalnych. Okazuje się, że jest ona obiecująca również w pracy z pacjentami neuroróżnorodnymi. Dedykujemy im niniejszy artykuł, gdyż potrzeba skutecznego wsparcia tej grupy stale rośnie. 

Zaburzenie osobowości od wielu lat jest uznawane za najbardziej stygmatyzującą diagnozę (Chanen, 2023). W przeszłości postawienie diagnozy zaburzeń osobowości oznaczało dla pacjenta brak nadziei, gdyż zaburzenia te uznawano za niepodlegające leczeniu ani terapii (Swales, 2022). Obecnie istnieje szereg terapii opracowanych z myślą o osobach, które doświadczają problemów powszechnie określanych jako zaburzenia osobowości, w szczególności zaburzenia osobowości z pogranicza (typu borderline, BPD), a zatem stosunek kosztów do korzyści uległ znaczącej zmianie.

Pacjenci z zaburzeniem osobowości borderline (BPD) żyją w piekielnej pułapce – klaustrofobicznej, bezlitosnej przestrzeni, gdzie ból wydaje się nie do zniesienia, a każda próba ucieczki kończy się niepowodzeniem. Doświadczają skrajnego cierpienia psychicznego, w którym codzienność staje się nie do wytrzymania, a jedyną drogą ucieczki, którą dostrzegają, jest śmierć. Przez długi czas sądzono, że nie ma dla nich ratunku – aż do chwili, gdy Marsha Linehan stworzyła przełomowy program terapeutyczny. Tak narodziła się terapia dialektyczno-behawioralna (DBT), przywracając nadzieję tym, którzy już ją stracili. 

Podejście Somatic Experiencing zostało stworzone przez Petera Levine'a i jest wynikiem 40 lat badań nad fizjologią traumy i chronicznego stresu, praktyki klinicznej oraz obserwacji dzikich zwierząt żyjących na wolności.

„Odlatuję odrzutowcem, nie wiem, kiedy wrócę ponownie” – to słowa amerykańskiego muzyka i pilota, Johna Denvera, który zginął w wypadku lotniczym w późnych latach 90. XX w. Ja również odlatuję – z Teneryfy i konferencji EBTA 2024, której tematem przewodnim był „Efekt fali: poszerzanie nadziei”, a którą współorganizowałam ze wspaniałą grupą przyjaciół i praktyków z całego świata.

W podejściu skoncentrowanym na rozwiązaniach diagnoza psychiatryczna jest uznawana za jedną z form nazywania specyficznego zjawiska w życiu klienta. Jest to skrócona nazwa, jedna z wielu możliwych. Diagnoza określa zbiorczo obraz kliniczny zawierający grupę objawów. Taki skrót językowy może być bardzo przydatny podczas konsultacji psychiatrycznej, kiedy lekarz musi w krótkim czasie zorientować się, jakie leki należy dobrać. Jednak ta sama grupa objawów nie przejawi się w sposób identyczny u dwóch różnych osób.

W niniejszym artykule przedstawimy możliwości zastosowania zasad terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach (TSR) w kontekście kryzysów zdrowia psychicznego, choć same pomysły, które opiszemy, mogą mieć zastosowanie w dużo szerszym zakresie. Inspiracją do naszej pracy jest systemowe postrzeganie człowieka, widoczne zarówno u Steve’a de Shazera, Insoo Kim Berga (których sposób pracy nosi nazwę modelu z Milwaukee – od miejsca powstania), jak i Luca Isebaerta (twórcy terapii krótkoterminowej, zwanej modelem z Brugii – od belgijskiego miasta, w którym podejście to powstało). Dokonując wyboru, kierowaliśmy się chęcią zaprezentowania mniej oczywistych oraz mniej rozpowszechnionych zastosowań TSR, nawet w samym środowisku profesjonalistów stosujących tę modalność.

Bezsenność przewlekła często współwystępuje z zaburzeniami lękowymi uogólnionymi. Zwykle nadmierne zamartwianie się i obawy dotyczące różnych codziennych kwestii towarzyszyły pacjentom na długo przed wystąpieniem trudności ze snem.