Celiakia to przewlekła choroba autoimmunologiczna wymagająca wyeliminowania glutenu z codziennej diety. Choć z pozoru może wydawać się, że wystarczy unikać pieczywa czy makaronów, rzeczywistość osób z celiakią jest nieco bardziej skomplikowana. Gluten może znajdować się w wielu produktach spożywczych, lekach czy suplementach diety, a nawet śladowe jego ilości mogą prowadzić do uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego. To sprawia, że codzienne funkcjonowanie wymaga dużej świadomości, ostrożności i systematyczności.

Czy kolejne szkolenie rzeczywiście zmieni moją codzienną pracę? Jak rozwijać kompetencje, które zostaną ze mną na dłużej? Jak prowadzić konsultacje z większym spokojem, kiedy po drugiej stronie jest osoba, która chce zmiany, ale jeszcze nie potrafi zrobić pierwszego kroku? To pytania, które pojawiają się zarówno na początku pracy zawodowej, jak i po latach praktyki. Jedni szukają uporządkowania pierwszych spotkań z klientami, inni chcą wzbogacić swój warsztat o podejście, które dobrze współpracuje z metodami, z których już korzystają. Jedną z kompetencji, po którą coraz częściej sięgają specjaliści pracujący z ludźmi, jest Dialog Motywujący. To podejście oparte na badaniach naukowych i praktyce klinicznej, wykorzystywane przez psychologów, psychoterapeutów, lekarzy, specjalistów leczenia uzależnień, pracowników socjalnych i osoby pracujące w edukacji. Pomaga prowadzić rozmowy z większą swobodą, lepiej rozumieć proces zmiany i odnajdywać się w sytuacjach, w których klient lub pacjent doświadcza ambiwalencji: chce coś zmienić, ale jednocześnie ma ważne powody, żeby pozostać w tym samym miejscu. Jesienią w Krakowie Care Makers uruchamiają Studium Dialogu Motywującego pod kierownictwem merytorycznym Cezarego Barańskiego — psychologa, psychoterapeuty CBT i Terapii Motywującej oraz superwizora Dialogu Motywującego. Program został zaplanowany jako ośmiomiesięczny proces rozwoju kompetencji, a nie cykl pojedynczych szkoleń. Obejmuje osiem weekendowych zjazdów, pracę warsztatową, analizę rzeczywistych przypadków oraz regularną superwizję, dzięki której uczestnicy mogą od początku omawiać własne doświadczenia i rozwijać umiejętności pod okiem doświadczonych praktyków. To właśnie superwizja jest jednym z najmocniejszych elementów programu. Pozwala nie tylko zdobywać wiedzę, ale przede wszystkim stopniowo budować pewność w prowadzeniu rozmów z klientami. Studium obejmuje liczbę godzin szkoleniowych i superwizyjnych potrzebnych do ubiegania się o certyfikację Praktyka Dialogu Motywującego, a w przypadku osób posiadających już certyfikat psychoterapeuty w innym nurcie — także o certyfikację Terapeuty Dialogu Motywującego. Dla osób, które są na początku swojej drogi zawodowej, może być wartościowym uzupełnieniem zdobywanego wykształcenia i okazją do rozwijania kompetencji pod okiem doświadczonych specjalistów. Dla tych, którzy pracują z klientami od lat — szansą na wzbogacenie własnego warsztatu o podejście, które dobrze współpracuje z różnymi nurtami psychoterapii i innymi formami pracy pomocowej. Są szkolenia, po których wychodzi się z notatkami. Są też takie, po których po prostu łatwiej usiąść naprzeciwko kolejnego klienta. Studium Dialogu Motywującego zostało pomyślane właśnie jako taki program. Kraków listopad 2026 – czerwiec 2027 8 weekendowych zjazdów Zapisy trwają do końca lipca zczegóły programu i rekrutacji: caremakers.pl/studium-dialogu-motywujacego

Spór o to, która szkoła psychoterapii „wygrywa”, w dużej mierze stracił dawną ostrość. Wyścig się zakończył z „werdyktem ptaka Dodo” z Alicji w Krainie Czarów – wszyscy wygrali i wszyscy muszą dostać nagrody. Różne uznane podejścia terapeutyczne często osiągają zbliżone wyniki, a znaczną część efektu terapii tłumaczą czynniki wspólne, takie jak relacja terapeutyczna, oczekiwania pacjenta, wiarygodny model rozumienia problemu oraz osoba terapeuty (Luborsky i wsp., 1975; Wampold, 2015; Norcross i Lambert, 2018). Nie znaczy to, że technika nie ma znaczenia. Znaczy raczej, że sama nazwa podejścia mówi zbyt mało o tym, co dzieje się w konkretnej sesji.

Współczesna psychiatria coraz wyraźniej odchodzi od sztywnego, kategorialnego ujmowania psychopatologii, w którym pacjent albo „ma” dane zaburzenie, albo go „nie ma”. Coraz większe znaczenie zyskuje myślenie wymiarowe, opisujące funkcjonowanie psychiczne na kontinuum nasilenia objawów, cech i poziomu organizacji psychicznej, a nie wyłącznie w postaci zamkniętych jednostek diagnostycznych.

Psychoterapia grupowa bywa kojarzona przede wszystkim z rozmową, wsparciem i doświadczeniem wspólnoty. Obserwując prace Keesa Cornelissena, zobaczyłam, że w ujęciu ISTDP grupa może stać się miejscem, w którym lęk, projekcje i mechanizmy obronne pacjenta ujawniają się w żywym kontakcie z innymi i są na bieżąco przepracowywane. Zaobserwowałam, że proces grupowy może mieć intensywność, ale także głębię zdolną uruchamiać realną zmianę. Dzięki obecności grupy pacjent nie tylko opowiada o swoich wzorcach relacyjnych, ale zaczyna rozpoznawać je i zmieniać w działaniu. I wówczas poczułam, że w taki sposób chcę pracować z grupami.

RAEC, czyli Resistance Against Emotional Closeness, określany również przez Josette ten Have-de Labije i Roberta Neborsky’ego jako system obron na „drzwiach frontowych” pacjenta, można rozumieć jako rodzaj niewidzialnego muru, który pojawia się między pacjentem a terapeutą. Pacjent może mówić, odpowiadać na pytania, opisywać wydarzenia, a nawet sprawiać wrażenie współpracującego, ale jednocześnie nie dopuszczać terapeuty do głębszych myśli, uczuć, pragnień i konfliktów.

W trzecim artykule tej serii odpowiadamy na pytanie, czy ISTDP może wzbogacić klasyczną diagnozę oraz w jaki sposób pracować w trakcie wywiadu wstępnego, aby rozwiązać to, czego nie udało się zdiagnozować i zmienić w trakcie niemal 10 lat poprzednich terapii. Wyjaśniamy też, dlaczego w ogóle jest to możliwe. Od momentu wejścia pacjentki do gabinetu zwracamy szczególną uwagę na rzeczywistą relację z terapeutą i analizujemy naszą interakcję z chwili na chwilę przy towarzyszeniu i wsparciu „oka” kamery.

W pierwszej części artykułu przedstawiliśmy charakterystykę ISTDP, jej genezę, oba trójkąty Davida Malana, postawę terapeuty i krajobraz instytucjonalny metody w Polsce i na świecie. W bieżącej, drugiej części, zaglądamy do gabinetu terapeuty i prezentujemy techniki pracy ISTDP oraz w jaki sposób układają się one w jeden spójny proces, czyli w Centralną Sekwencję Dynamiczną (CSD), począwszy od pierwszego pytania zadanego pacjentowi aż do przełamania uczuć i odblokowania nieświadomości.

Pacjentka z dziesięcioletnim „stażem terapeutycznym” podczas pierwszej sesji mówi: „Wiem już wszystko o swoim dzieciństwie. Umiem nazwać każdy mechanizm, który we mnie działa. A wciąż nie potrafię reagować inaczej niż zazwyczaj”. Co zrobić, gdy wiedza o sobie nie przekłada się na zmianę funkcjonowania?

Wtorek, dziewiąta rano. Pierwszy pacjent dzwoni dwadzieścia minut po umówionym terminie i mówi, że "zapisał sobie, że to czwartek". Drugi nie odpisał na potwierdzenie wysłane wczoraj wieczorem i nie wiadomo, czy się pojawi. Trzeci próbuje od dwóch dni dodzwonić się, żeby przesunąć wizytę, a Twój telefon dzwoni akurat wtedy, gdy prowadzisz sesję.

Wiele osób zauważa, że w podobnych sytuacjach reaguje zawsze tak samo – nadmiernym lękiem, poczuciem odrzucenia albo przekonaniem, że muszą być idealni, by zasłużyć na akceptację. Za takimi wzorcami często stoją tzw. schematy poznawcze, czyli utrwalone przekonania o sobie, innych i świecie, kształtujące się już w dzieciństwie. Terapia schematów to podejście stworzone przez Jeffreya Younga, łączące elementy terapii poznawczo-behawioralnej, psychodynamicznej i Gestalt, które pomaga zrozumieć i zmienić takie wzorce myślenia i odczuwania.

Interocepcja – zdolność do dokładnego wykrywania i interpretowania wewnętrznych sygnałów somatycznych, jest dziś jednym z najintensywniej badanych mechanizmów w neuropsychologii klinicznej. Badania Price i Hooven (2018, Frontiers in Psychology) oraz liczne przeglądy metaanalityczne z ostatnich pięciu lat konsekwentnie wskazują na silną korelację między deficytami interocepcji a trudnościami z regulacją emocjonalną  obserwowanymi w zaburzeniach lękowych, PTSD, zaburzeniach osobowości z pogranicza i zaburzeniach odżywiania.