Od przetrwania do wzrostu – relacja z doświadczeniem jako pole zmiany w traumie relacyjnej

Narzędziownia

Trauma relacyjna często zamyka nas we własnych historiach i emocjach, w których myśli brzmią jak fakty, a uczucia stają się dowodem naszej wadliwości. Im silniej próbujemy kontrolować doświadczenia wewnętrzne, tym bardziej utrwalamy walkę, która podtrzymuje cierpienie. Postawa otwarta w Terapii Akceptacji i Zaangażowania proponuje zmianę kierunku – zamiast redukować treść przeżyć, uczymy się zmieniać relację z nimi. W bezpiecznej, świadomej, otwartej relacji terapeutycznej umożliwiamy skuteczną ekspozycję (teoria uczenia się inhibicyjnego), która prowadzi do odzyskania sprawczości i witalności w życiu. 

Studium przypadku

Jako terapeutka czuję, jak podnosi mi się poziom napięcia, ogarnia mnie złość i natychmiast pojawia się myśl: „Oczywiście, że nie przesadzasz!”. Czuję impuls, by ją ratować, by podać jej argumenty, by walczyć z głosem jej matki i byłego partnera. Zatrzymuję się. Podążając za tymi doświadczeniami wewnętrznymi, utknęłabym w swojej sztywności. Jeśli pójdę za nimi automatycznie, zrobię dokładnie to, co świat robił z nią przez lata – powiem jej, co powinna czuć. Co mogę zrobić w zamian? Robię pauzę, przyjmuję postawę otwartą wobec własnych doświadczeń wewnętrznych, co mnie uelastycznia. Dopiero teraz jestem gotowa na budowanie elastyczności Karoliny.

Karolina ma 32 lata i jest po kilkuletnim związku zdominowanym przez przemoc psychiczną. W pracy wywiązuje się z obowiązków, jednak w kontakcie ze swoim stanowczym szefem pojawia się u niej usztywnienie zachowania. Przykładowo, ostatnio zgłosiła pomysł w ramach zebrania zespołu. Szef zareagował półsłówkiem, a ona przeprosiła za to, że w ogóle zabrała głos. Opowiadając tę historię u terapeutki, siedzi na brzegu fotela, lekko pochylona, z dłońmi splecionymi tak mocno, że zrobiły się białe. 

Karolina (z nerwowym uśmiechem, unikając wzroku): „Wiem, że to brzmi słabo. Może naprawdę przesadzam? Moja mama zawsze mówiła, że jestem zbyt wrażliwa”.

Trauma jako zawężenie relacji z doświadczeniem

Trauma relacyjna nie dotyczy wyłącznie zdarzeń interpersonalnych, lecz sposobu, w jaki doświadczenia te reorganizują relację osoby z własnym wnętrzem. Mamy do czynienia z naruszeniem zaufania – nie tylko do drugiego człowieka, lecz do własnych przeżyć. Kiedy reakcje emocjonalne są systematycznie podważane, wyśmiewane lub reinterpretowane przez sprawcę, osoba traci oparcie w swoim wewnętrznym kompasie. Pojawia się wyrwa między tym, co czuję, a tym, co powinnam czuć. W języku ACT powiedzielibyśmy, że dochodzi do utraty kontaktu z bieżącym doświadczeniem oraz do rozwoju skonceptualizowanej tożsamości opartej na zinternalizowanych narracjach. To, czego możemy się spodziewać w kontekście objawów związanych z traumą, to wystąpienie intensywnych reakcji fizjologicznych, emocjonalnych i poznawczych wsku...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Dołącz do grona specjalistów, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę

Co dwa miesiące otrzymuj sprawdzone narzędzia i artykuły tworzone przez ekspertów-praktyków. Pogłębiaj wiedzę, pracuj sprawniej, pewniej i bądź przygotowany na najbardziej skomplikowane przypadki.

900+ specjalistycznych artykułów
50+ wydań archiwalnych
Aktualne metody terapii
Kryteria diagnostyczne
Bogata bibliografia
Czytaj lub słuchaj - jak wolisz!
Psychologia w Praktyce - WIEDZA - STUDIA PRZYPADKÓW - NARZĘDZIA • Prenumerata już od 399 zł/rok

Przypisy