Psychozę (ramka poniżej1) postrzega się jako poważny zespół objawów nie tylko dlatego, że sama w sobie bywa niezwykle trudnym doświadczeniem (zarówno dla osoby jej doświadczającej, jak i dla jej bliskich), lecz także ze względu na jej konsekwencje, obejmujące często obniżenie jakości życia, wykluczenie społeczne, uzależnienia, ograniczone możliwości zatrudnienia oraz trudności finansowe i zdrowotne. Osoby z doświadczeniem psychozy częściej podejmują próby samobójcze, żyją krócej i częściej są hospitalizowane. Częściej także nie przestrzegają zaleceń lekarskich (McGorry i wsp., 2002; Swartz i wsp., 1998).
Czym jest psychoza?
Psychoza: zbiór objawów, które wpływając na umysł, zaburzają kontakt osoby z „rzeczywistością”, utrudniając ocenę tego, co jest „prawdziwe”, a co nie (NIMH, n.d.) lub co należy do „świata wewnętrznego”, a co do „zewnętrznego”. Często stosowany podział to: objawy pozytywne, negatywne i związane z dezorganizacją czynności psychicznych.
POZYTYWNE (wytwórcze):
- urojenia – przekonanie o prawdziwości takich spraw, które inni uważają za fałszywe;
- halucynacje = omamy – fałszywe spostrzeżenia (głosowe, wzrokowe, czuciowe, węchowe), np. słyszenie głosów, których nikt inny nie słyszy; widzenie kształtów, cieni postaci, których nikt inny nie
widzi.
NEGATYWNE (deficyty):
- spłycenie afektu,
- alogia – ubóstwo mowy,
- apatia – wycofanie z kontaktów społecznych,
- abulia i awolicja – brak motywacji, niezdolność do podejmowania decyzji i wcielania ich w życie,
- zubożenie psychomotoryczne.
DEZORGANIZACJA CZYNNOŚCI PSYCHICZNYCH:
- niezgodność pomiędzy różnymi funkcjami psychicznymi, np. niedostosowanie afektu do treści myślenia,
- ambiwalencja,
- formalne zaburzenia myślenia, np. rozkojarzenie,
- zaburzenia świadomego przeżywania własnego Ja – brak ostrości, pewności odgraniczenia Ja od nie Ja, świadomości własnej aktywności (np. urojenia kontroli),
- poczucie wewnętrznego rozbicia: trudność w połączeniu własnych myśli, uczuć i wrażeń w jedną, spójną całość.
Zauważamy, że osoby z psychozą zwykle rzadziej niż inni pacjenci2 otrzymują zalecenie podjęcia psychoterapii, ponieważ oddziaływania te bywają traktowane jako – jeśli nie zbędne – to „dodatkowe” lub jedynie wspierające. W efekcie wiele osób nie wie, że taki rodzaj pomocy może stanowić istotne wsparcie.
Co ważne, w praktyce dydaktycznej i superwizyjnej spotykamy się także z obawami psychoterapeutów przed podejmowaniem terapii osób z takim doświadczeniem. Przy większym nasileniu objawów taka współpraca bywa trudna lub wręcz niemożliwa. Jednocześnie wiemy, że nawet krótkotrwałe oddziaływania mogą przynieść istotne efekty. W jednym z badań Bach i Hayes (2002) zastosowali krótką interwencję ACT obejmującą cztery 50-minutowe sesje prowadzone w warunkach hospitalizacji psychiatrycznej. W grupie badawczej odnotowano większy spadek dystresu związanego z objawami psychotycznymi, mniejszą wiarę w treści psychotyczne oraz rzadsze ponowne hospitalizacje. Co ciekawe, efekt ten pojawił się, mimo że w rezultaci...
Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.
Dołącz do grona specjalistów, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę
Co dwa miesiące otrzymuj sprawdzone narzędzia i artykuły tworzone przez ekspertów-praktyków. Pogłębiaj wiedzę, pracuj sprawniej, pewniej i bądź przygotowany na najbardziej skomplikowane przypadki.
