Formuła powyższa została wypracowana na gruncie teoretycznych poszukiwań nooteorii oraz związanych z tą koncepcją empirycznych analiz (Popielski, 1994).
Problem potrzeb w psychologii
Istnieją trudności z dookreśleniem statusu psychologicznego i „natury” ontycznej potrzeby sensu. Potrzeby o ewidentnie biologicznym charakterze, które przejawia każdy organizm, łącznie z ludzkim, są nie do zakwestionowania. I nie chodzi tu tylko o ich bezpośrednią oczywistość, lecz także o bezpośrednią natarczywość podmiotową. Dlatego narzucają się one badaczowi z taką siłą, że nie sposób wątpić w ich istnienie.
Wątpliwości co do natury i źródeł potrzeb jawią się dopiero w zasadzie w obszarze psychologicznym. Wystarczy tu wspomnieć choćby klasyfikacje i zestawy potrzeb w ujęciu np. Henry’ego Murraya, Abrahama Masłowa czy Harrisona G. Gougha oraz związane z tym problemy metodologiczno-empiryczne.
Liczba i rodzaj potrzeb w wymiarze psychicznego życia człowieka, ich hierarchia, centralność czy konieczność dla życia są ciągle jeszcze kwestiami żywo dyskutowanymi przez psychologów. Także sprawa genezy potrzeb, zbyt łatwo i pewnie wyprowadzanych z biologicznej rzeczywistości egzystencji, powoduje sporo wątpliwości co do poprawnościowej strony formułowanych twierdzeń i tez. Bo jeżeli napięcia powodowane wymaganiami danej potrzeby są redukowane samym faktem jej zaspokojenia bez jakiegoś podmiotowo odczytywanego znaczenia (sensu), to wówczas ich funkcja, interpretowana bez podmiotowo-osobowych powiązań, rzeczywiście może być postrzegana tylko jako wywoływacz procesów napięć i autoneutralizacji, uruchamianych w sytuacji ich zaniku lub pojawiania się. W takim ujęciu gubi się istotna rola i znaczenie potrzeb, dążeń i odniesień typowo ludzkich, ujawniających się w aktywnej, świadomej siebie, jednostkowej refleksji, zwłaszcza egzystencjalnej. Tego rodzaju potrzeby stanowią w ludzkiej świadomości swoiste stymulatory rozwojowe w sensie egzystencjalnym.
Potrzeby egzystencjalne rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego podmiotu są z tych powodów nieinterpretowalne. Analizowane bez rozeznania się w podmiotowo-osobowej kondycji człowieka stają się empirycznie trudno uchwytne i semantycznie niedystynktywne, gdyż opierając się na relacjach przyczynowo-skutkowych, trudno je w sposób jednoznaczny powiązać z ich źródłami. Co więcej, trudno nawet wskazać i zidentyfikować źródła tego rodzaju potrzeb lub temporalne korelacje ich zaistnienia. Z podobnych powodów nie sposób także zrozumieć podmiotu w oderwaniu od społecznego i kulturowego środowiska konkretnej egzystencji.
Jest prawdą, że stosunkowo najłatwiej zrozumieć i interpretować potrzeby związane z obszarami biologicznych napięć. Nie jest to jednak żaden argument za rezygnacją z pytania o sposób istnienia oraz źródła innych potrzeb, o i...
Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.
Dołącz do grona specjalistów, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę
Co dwa miesiące otrzymuj sprawdzone narzędzia i artykuły tworzone przez ekspertów-praktyków. Pogłębiaj wiedzę, pracuj sprawniej, pewniej i bądź przygotowany na najbardziej skomplikowane przypadki.
