Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nie wierzę, że można mnie pokochać
czyli o pułapce emocjonalnej deprywacji w kontekście niezaspokojonej potrzeby więzi

Artykuły z czasopisma | 2 października 2017 | NR 3
48

Niezaspokojenie potrzeby więzi we wczesnym dzieciństwie często prowadzi do zaburzenia zdolności wchodzenia w kontakt z innymi, a także do powstawania schematów związanych z brakiem bezpieczeństwa. John Bowlby, który zajmował się zastosowaniami teorii przywiązania w psychoterapii (1998), zauważył, że duża liczba pacjentów zgłaszających się na psychoterapię cechuje się pozabezpiecznym lub zdezorganizowanym stylem przywiązania.

Gabinety terapeutyczne odwiedzane są dziś przez pacjentów, którzy nie potrafią budować relacji lub wchodzą w związki, w których czują się samotni lub krzywdzeni – jakby to, czego doświadczyli w przeszłości wciąż do nich wracało. „Osoby te są dorosłe – z wyglądu, lecz tak naprawdę okazują się wciąż porzuconymi dziećmi, poszukującymi rodziców” (Young, Klosko, Weishaar; 2015).

Terapia schematów a potrzeby dziecka

Terapia schematów to podejście integracyjne, wypracowane przez Younga i jego współpracowników szukających bardziej skutecznej metody leczenia pacjentów z zaburzeniami osobowości i tych, którzy nie reagowali na tradycyjną terapię poznawczą lub po jakimś czasie doświadczali nawrotu objawów. Wykracza ona poza tradycyjne ramy terapii poznawczo-behawioralnej i kładzie znacznie większy nacisk na zgłębianie sięgających dzieciństwa i okresu dojrzewania przyczyn problemów psychologicznych pacjenta. W modelu tym szuka się początków schematów we wczesnym dzieciństwie i śledzi ich rozwój, aż do chwili obecnej, ze szczególnym uwzględnieniem relacji interpersonalnych pacjenta.

 

Model terapii schematów opiera się na tym, że schematy powstają wskutek niezaspokojenia podstawowych potrzeb emocjonalnych. Jedną z najważniejszych potrzeb dziecka, która ma znaczący wpływ na jego przyszłość, jest bezpieczne przywiązanie, które obejmuje:

  • bezpieczeństwo,
  • opiekę,
  • troskę,
  • akceptację.


Bowlby (1969) definiował przywiązanie jak  instynktowną, opartą na mechanizmach biologicznych, głęboką więź uczuciową pomiędzy dzieckiem a opiekunem. Według niego „osiągnięcie zdrowia psychicznego wymaga, aby niemowlę i małe dziecko doświadczyło ciepłej, intymnej i nieprzerwanej relacji z matką (lub jej stałym substytutem)” (Bowlby, 1951, s. 13,). John Bradshaw dodaje, że potrzebujemy, aby matka akceptowała każdą cząstkę nas samych i dawała nam odczuć, że zawsze i bez względu na wszystko będzie przy nas (Bradshaw, 1990). Potrzeby owe są tym, co Alice Miller nazywa „zasobami zdrowego narcyzmu”: kochanie nas takimi, jacy jesteśmy, podziwianie, docenianie, tulenie i otaczanie specjalnymi względami, zapewnienie, że matka nas nie opuści (Miller, 2007). Jeśli potrzeby te zostaną zaspokojone w dzieciństwie, nie będziemy musieli szukać ich zaspokojenia jako dorośli.

„A co, jeśli nie dostanę miłości? ” – mechanizm powstawania schematu emocjonalnej deprywacji

Według Jeffreya E. Younga niezaspokojone potrzeby w dzieciństwie są głównym źródłem wczesnych nieadaptacyjnych schematów. Kiedy pacjenci znajdują się w sytuacjach, które aktywują wczesne nieadaptacyjne schematy, ponownie przeżywają emocjonalny dramat z dzieciństwa, zwykle z udziałem jednego z rodziców. Jednym z rodzajów wczesnodziecięcych doświadczeń, które sprzyjają powstawaniu schematów, jest „toksyczna frustracja potrzeb”. Pojawia się ona, kiedy w otoczeniu dziecka brakuje stabilności, zrozumienia lub miłości. W modelu schematów jedną z kategorii niezaspokojonych potrzeb emocjonalnych, w tym przypadku potrzeby więzi, jest obszar schematów zwany: rozłączenie i odrzucenie.

 

Pacjenci ze schematami z tego obszaru:

  • nie są w stanie tworzyć bezpiecznego, satysfakcjonującego przywiązania do innych ludzi,
  • wierzą, że odczuwane potrzeby stabilności, bezpieczeństwa, opieki, miłości i przynależności nie zostaną zaspokojone,
  • typową rodzinę pochodzenia cechują: dystans, chłód emocjonalny, odrzucenie, wycofanie, osamotnienie, wybuchowość, nieprzewidywalność lub przemoc.

 

Na szczególną uwagę w tym obszarze zasługuje schemat de...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Psychologia w praktyce"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy