Konopie indyjskie są jedną z najszerzej stosowanych rekreacyjnie substancji na świecie. Kannabinoidy są głównymi składnikami psychoaktywnymi marihuany spośród 113 obecnych w nich substancji. Znane powszechnie i pożądane uczucie bycia na „haju” wywołuje delta-9-tetrahydrokannabinol (THC). Innym powszechnym kannabinoidem jest kannabidiol (CBD), który nie wywołuje takich samych efektów euforycznych jak THC, ale jest stosowany w różnych wskazaniach.

W utrzymaniu zdrowia bardzo istotną funkcję pełni układ hormonalny. Jego rola jest znacząca także dla rozwoju mózgu, gdzie poprzez pełnione funkcje neurotroficzne, antyoksydacyjne i metaboliczne ma wpływ na stan psychiczny (Calsolaro, Bottari, Coppini Lemmi, Monzani, 2021). Niedobory lub ponadnormatywne stężenia wytwarzanych przez gruczoły wydzielania wewnętrznego hormonów przyczyniają się do zachwiania homeostazy organizmu. Prowadzą do wyniszczających chorób, których objawy sięgają także zaburzeń emocji i funkcji poznawczych (Jarząb, 2014).

Jak zmierzyć możliwości intelektualne osób, które borykają się z zaburzeniami komunikacji językowej bądź w ogóle nie są w stanie porozumiewać się za pomocą mowy? To obecnie jedno z większych wyzwań diagnostów. Na rynku dostępnych jest wiele testów, które badają intelekt. Warto wiedzieć, czym się od siebie różnią, ponieważ oceniają sprawność intelektualną na różne sposoby.

Wypadki komunikacyjne są częstą przyczyną urazów głowy i hospitalizacji na oddziałach neurologicznych oraz neurochirurgicznych. Każdego roku ponad 2 tys. osób ginie w wypadkach komunikacyjnych (www.policja.pl), natomiast liczba rannych jest szacunkowo około 10 razy wyższa (Dziubiński i in., 2018).

W przebiegu zaburzeń neuropoznawczych następują pogłębiające się trudności poznawcze. Stopniowa utrata pamięci, mowy, funkcji uwagi, zdolności uczenia się powoduje dezorientację (Byczewska-Konieczny, 2017). Trudności w orientacji w przestrzeni, w czasie oraz w stosunku do własnej osoby poważnie wpływają na jakość życia i samodzielność seniora, a nierzadko wywołują trudne dla otoczenia zachowania reaktywne (Moniz-Cook, Stokes i Agar, 2003). Trening orientacji w rzeczywistości ma na celu wspomóc osobę doświadczającą trudności w orientacji. W poniższym artykule omówione zostaną zagadnienia związane z treningiem orientacji w rzeczywistości w nurcie metody Montessori Senior – Montessori Lifestyle®.

Celem artykułu jest przedstawienie przypadku klinicznego pacjenta z zespołem amnestycznym po urazie czaszkowo-mózgowym, diagnozowanego po jedenastu latach od urazu. Zawarto w nim zwięzłe informacje dotyczące wypadku, leczenia oraz aktualnego badania neuropsychologicznego. Pacjent zgłoszony do badania w związku z wątpliwościami komisji orzekającej o niepełnosprawności.

Opisując sytuację osób z deficytami poznawczymi na gruncie neuropsychologii, często koncentrujemy się na identyfikowaniu występujących trudności oraz na możliwościach rehabilitacyjnych. W mniejszym stopniu skupiamy się na wpływie dysfunkcji na przeżywanie sytuacji choroby przez pacjenta czy jego funkcjonowaniu społecznym. Świat emocji naszych pacjentów ma jednak wpływ na skuteczność terapii.

Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia otępienie stanowi zespół objawów wywołanych chorobą mózgu, która klinicznie charakteryzuje się licznymi zaburzeniami wyższych funkcji korowych, takich jak pamięć, myślenie, orientacja, rozumowanie, liczenie, zdolności do uczenia się, język, którym często towarzyszą zaburzenia emocjonalne, zachowania i motywacyjne (WHO, 2000: 51).

Podstawowe znaczenie w terapii neuropsychologicznej ma zjawisko plastyczności mózgu (Ognik, 1998), które wykorzystuję w praktyce prowadzonej według własnych metod. Tematyka niniejszego krótkiego opracowania została podyktowana potrzebami, z którymi spotykam się na co dzień podczas mojej ponad 35-letniej praktyki. Opis niektórych tematów poprzedzam krótkim studium przypadku badanej osoby.

Okres nastoletni jest bardzo dynamicznym i złożonym momentem w życiu każdego człowieka. Jedni wspominają go ze wzruszeniem – jako czas pełen doświadczeń, relacji, dokonywania pierwszych ważnych wyborów czy eksperymentowania. Inni wolą nie wspominać okresu nastoletniego ze względu na poczucie braku zrozumienia, zaufania czy akceptacji. To naturalne, że rodzice chcą uchronić swoje dzieci przed pewnymi błędami, o których mają wiedzę, bądź które sami popełnili. Można zaobserwować też, że dla rodziców bardzo trudne bywa oddzielenie osobistych wspomnień wczesnej młodości od tego, co aktualnie przeżywa ich własne dziecko.

Jaka jest istotna różnica między lekami psychotropowymi a antydepresantami? Czy różnice te mogą być istotne w kontekście farmakoterapii różnego rodzaju zaburzeń psychicznych? Leki te mają zupełnie inne mechanizmy działania. Przykładowo, najczęściej antydepresanty hamują wychwyt zwrotny neuroprzekaźników z synaps (połączenia pomiędzy komórkami nerwowymi) lub hamują enzymy powodujące ich rozkład. Wszystkie razem mają za zadanie zwiększyć stężenia serotoniny i/lub noradrenaliny i/lub dopaminy w mózgu bądź oddziaływać na receptory tych neuroprzekaźników. Leki psychotropowe to takie, które mają zdolność oddziaływania na sposób funkcjonowania układu nerwowego, na przykład stabilizują nastrój czy pobudzają zdolności poznawcze. Zatem do leków psychotropowych należą antydepresanty. W badaniach naukowych zogniskowanych na mikrobiocie jelitowej, oba rodzaje łączy jedno – właściwości przeciwdrobnoustrojowe. Oznacza to, że kiedy rozpoczynamy kuracje tymi lekami, nasza mikrobiota jelitowa może zostać naruszona. Równowaga w jej zakresie to między innymi równowaga metaboliczna. Zatem u jednostek predysponowanych, dysbioza wywołana stosowaniem tych leków prowadzi do zaburzeń metabolicznych, z otyłością włącznie. Czy istnieją na rynku substancje, które również mogą należeć do grupy leków przeciwbakteryjnych? Na co warto zwrócić uwagę podczas przyjmowania takich leków przez pacjentów? Najbardziej znany jest wpływ antybiotyków na skład bakteryjny przewodu pokarmowego. Mimo, że znacznie poprawiły one leczenie i oczekiwaną długość życia ludzi, ich stosowanie wiąże się z poważnymi działaniami niepożądanymi, takimi jak biegunka, rzekomobłoniaste zapalanie jelit i inne, z rozwojem antybiotykoodporności włącznie. Wiele badań donosi o istotnym wpływie innych (oprócz antybiotyków) powszechnie stosowanych leków, takich jak inhibitory pompy protonowej, środki przeczyszczające, statyny, leki psychotropowe i inne, na skład i funkcje ekosystemu bakteryjnego jelit. W przypadku długotrwałego ich zastosowania należy rozważyć wsparcie dla mikrobioty jelitowej, na przykład włączając do terapii probiotyki. Czy istnieją jakieś wyniki badań, które pokazują związek między lekami a mikrobiotą jelitową? Enzymy bakterii jelitowych mają olbrzymi potencjał nie tylko wobec żywności, ale także leków. Zrozumienie roli mikrobioty jelitowej w interakcjach z lekami może umożliwić rozwój terapii ukierunkowanych na mikroorganizmy jelitowe (np. probiotykoterapia, przeszczep mikrobioty kałowej), które zwiększą skuteczność działania leków czy ograniczą występowania wybranych działań niepożądanych . Jest to nowy obszar badań, tzw. farmakomikrobiomika. Póki co, w literaturze naukowej dominują pojedyncze badania in vitro, w których dowiedziono że gro leków działa niekorzystnie na drobnoustroje w jelitach. Liczba badań u osób z zaburzeniami psychicznymi jest jednocyfrowa, ale – co ważne – spora ich liczba to badania Polaków. Mówimy tyle o korzyściach ale czy istnieją jakieś skutki uboczne leków przeciwpsychotycznych? Jak to wygląda w odniesieniu do różnych typów zaburzeń psychicznych? Działania niepożądane leków są specyficzne względem nich samych, a nie choroby z powodu której są używane. Wydaje się, że obserwowane w przebiegu terapii, zaburzenia metaboliczne mogą być wywołane niekorzystnymi zmianami w zakresie rodzajów i gatunków mikroorganizmów odpowiedzialnych za aktywność metaboliczną. Istotnie, opracowania kliniczne dowiodły, że terapia wykorzystująca leki antypsychotyczne drugiej generacji (np. rysperydon, olanzapina) wywołuje wzrost masy ciała, zwiększa stężenie trójglicerydów i cholesterolu całkowitego, ciśnienie tętnicze oraz powoduje zaburzenia metabolizmu glukozy, co znamiennie zwiększa ryzyko rozwoju zespołu metabolicznego oraz incydentów sercowo-naczyniowych. Czy i dlaczego warto stosować psychobiotyki jako osłonę przy lekach antydepresyjnych? Jakie przynoszą one korzyści dla zdrowia pacjentów? Zgodnie z definicją, probiotyki to żywe komórki mikroorganizmów, które korzystnie wpływają na zdrowie gospodarza. Idea takiej interwencji zakłada, że doustne podawanie żywych (probiotycznych) szczepów  przywróci stan równowagi w jelicie. Komórki bakteryjne obecne w probiotyku, namnożą się w jelicie w trakcie jego podawania, co równolegle zmniejszy liczbę mikroorganizmów patogennych. W ten sposób zostaną stworzone optymalne warunki do regeneracji własnej, unikatowej dla każdego człowieka mikrobioty jelitowej. Na rynku znajdują się preparaty probiotyczne o wysokiej jakości i skuteczności w przywracaniu równowagi mikrobiologicznej w jelicie. Powinny być one integralnym elementem terapii ordynowanej przez lekarzy psychiatrów, aby zminimalizować ryzyko rozwoju zaburzeń metabolicznych. W tym kontekście, idealne są psychobiotyki, gdyż oprócz korzystanego działania na stan mikrobioty jelitowej, działają na poziomie układu nerwowego, przykładowo zmniejszając stężenia hormonów stresu  czy podnosząc stężenie innych związków kluczowych dla funkcjonowania mózgu. Czyli działają częściowo synergistycznie wobec leków, o których rozmawiamy. R e k l a m a  

Człowiek w sposób naturalny dąży do szczęścia, a jedną z dróg do niego jest lepsze poznanie i zrozumienie siebie. Warto rozpocząć poszukiwania od określenia typu osobowości, wówczas łatwiej będzie zmierzyć się ze słabościami i w naturalny sposób rozwijać swoje mocne strony.