Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii

3 października 2017

NR 4 (Lipiec 2017)

Terapeutyczne wykorzystanie muzyki w okresie starości

0 55

Kreowany przez media kult ciała spycha na margines społeczny osoby starsze, pogłębiając procesy chorobowe i doświadczenie samotności. Jednak możemy świadomie wpływać przez całe nasze życie na ten ostatni etap – wiele zależy od stylu życia, relacji, nastawienia do świata. Badania dowodzą, że muzyka i udział seniorów w spotkaniach muzycznych mają znaczący wpływ na wyższy poziom energii życiowej oraz jakość życia, co potwierdza terapeutyczny wpływ muzyki w okresie starości.

Starość jest ostatnim etapem w życiu człowieka. Jest czasem zbierania refleksji oraz podsumowań dotychczasowego życia. Etap ten często bywa przez współczesną kulturę marginalizowany czy też pejoratywnie kojarzony. Wszyscy bowiem pragniemy być piękni i młodzi. Mimo postępu wiedzy i medycy nie jesteśmy w stanie powstrzymać nieuchronnie uciekającego czasu.

Doświadczenie starości we współczesnym świecie – różne ujęcia

Starość jest tym etapem życia, na który możemy w istotny sposób wpływać przez całe życie, zależy od:

  • prowadzonego stylu życia, na który składa się odpowiednia dieta oraz aktywność fizyczna,
  • ważne są też relacje z innymi ludźmi,
  • świadomego, pozytywnego nastawienia do życia.

W przeszłości osobom starszym przypisywano więcej atutów, zyskiwali dodatkową atencję innych, podkreślana była ich wiedza i doświadczenie. Dzisiaj, w dobie Internetu, źródła informacji są dostępne od ręki, dlatego też znacznie mniej wiedzy czerpiemy od starszych pokoleń.

Narastającym problemem osób starszych w Polsce jest samotność. Obecnie stopniowo zanika model wielopokoleniowej rodziny, w której osoby starsze czuły się bezpieczne i miały zapewnione wszelkie potrzeby związane z relacjami z innymi, a także ze zdrowiem. Ich dzieci zmieniają partnerów, miejsce zamieszkania, wyjeżdżają za granicę w celu poprawy warunków bytowych, dlatego też zdarza się, że osoby starsze pozostają samotne. Nie uczestniczą w życiu rodzinnym swoich dzieci ze względu na dzielące kilometry – nie mogą codziennie spoglądać na wnuki, towarzyszyć im na co dzień w aktywnościach i być po prostu pomocni.

Problemy, z jakimi stykają się osoby starsze, to doskwierające na tym etapie choroby czy śmierć bliskiej osoby, małżonka. Osoby takie potrzebują zwykle specjalistycznego wsparcia w postaci odpowiednio wykwalifikowanego personelu, np.: psychologa, terapeuty zajęciowego, fizjoterapeuty. 

W Polsce system opieki nad osobami starszymi nie jest jeszcze na tyle rozwinięty, aby taka pomoc była świadczona kompleksowo. Przede wszystkim brakuje dobrze prosperujących domów opieki, domów dziennego pobytu, klubów seniora oraz środków na większe renty i emerytury, aby osoby starsze mogły godnie funkcjonować, mieć środki na rozwijanie swych pasji i zamiłowań. Chodzi też o zmianę obrazu starości, mimo że starość też ma w sobie wiele pozytywnych aspektów, jej potencjał nie jest właściwie wykorzystywany. 

Osoby starsze mogą posłużyć wiedzą i doświadczeniem w wielu aspektach życia. W okresie późno dojrzałym mają czas na rozwijanie dotychczasowych pasji, zainteresowań, budowanie relacji z wnukami, na wszelkiego rodzaju aktywności oraz spotkania z innymi ludźmi.

Przykładem na spędzanie wolnego czasu przez osoby starsze są zajęcia z wykorzystaniem śpiewu, w różnego rodzaju klubach, domach dziennego pobytu czy domach opieki. Zajęcia te są wliczane w oddziaływania muzykoterapeutyczne.

O muzyce i muzykoterapii w procesie leczniczym

Muzyka i jej dobroczynny wpływ na zdrowie były znane i stosowane już w starożytności. Szkolono w ten sposób wojowników – nadający rytm miał pomagać w przygotowaniu do walk, odtwarzał jej przebieg. W terapii muzykę zaczęto wykorzystywać po drugiej wojnie światowej w związku z licznymi urazami mózgu przez żołnierzy, wykazano jej pozytywny wpływ na psychikę i emocje człowieka. Obecnie wykorzystywana jest jako forma psychoterapii, szczególnie w leczeniu nerwic, zaburzeń psychicznych czy też psychosomatycznych.

Muzykę cechuje łatwość i przystępność w odbiorze. Warto zaznaczyć, że język muzyczny jest prosty, łatwo dociera do podświadomości, dużo szybciej niż mowa. Muzykoterapia jako forma wspierająca proces leczenia znalazła zastosowanie w grupie pacjentów z uszkodzeniami mózgu, w terapii dzieci niepełnosprawnych, u których kontakt werbalny jest utrudniony.

 

Muzykoterapia jest metodą:

  • wpierającą – w zabawie, odpoczynku, kontakcie z innymi odbiorcami,
  • ekspresyjną – pozwala wyrazić siebie,
  • komunikacyjną – buduje relacje z innymi,
  • terapeutyczną – relaksuje, rozluźnia, stanowi bodziec do podejmowania aktywności.

 

Istota oddziaływań muzykoterapeutycznych polega na tym, że pacjent/klient pod wpływem muzyki poddaje ekspresji swoje wewnętrzne emocje. Samokontrola oraz racjonalne myślenie schodzi na dalszy plan. Muzyka skłania do wyobrażeń, fantazjowań, przez co odbiorca zapomina o codziennych troskach i trudnościach.

Muzyka jest czymś naturalnym w odbiorze, jest środkiem łatwo dostępnym. Ponadto, oddziałuje zarówno na dzieci, jak i osoby starsze. Dziecko już w piątym miesiącu życia płodowego rozróżnia dźwięki.
Muzyka może wpływać na układ wegetatywny, regulując tętno, temperaturę ciała czy szybkość oddechu. Specjalnie skomponowane muzyczne treningi – połączone z sugestiami – skutecznie odprężają i obniżają poziom stresu, podnoszą pracę i działanie układu odpornościowego, redukując poziom kortyzolu.

Przeciwwskazania do stosowania muzykoterapii są niewielkie i dotyczą ostrych stanów depresyjnych, psychoz czy padaczki muzykogennej.

Trudnością w wykorzystaniu muzykoterapii jest brak wyspecjalizowanych muzykoterapeutów lub brak śro...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Psychologia w praktyce"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy