Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowości w psychologii

16 maja 2022

NR 33 (Maj 2022)

Neuroflow ATS – właściwe rozpoznanie ryzyka CAPD i działania terapeutyczne

0 696

Przez wiele lat rodzice słyszeli na wywiadówkach: „Krzyś nie uważa na lekcji, nie rozumie. Jakby nie słyszał, co się do niego mówi…”, choć czułość słuchu okazywała się prawidłowa. Czy problem zniknął? Jak można pomóc dziecku?

Niestety, problem jeszcze nie zniknął, ale od kilku lat dzięki metodzie Neuroflow Aktywny Trening Słuchowy z satysfakcją odnotowujemy pozytywne opinie rodziców, nauczycieli i samych uczniów, którzy odbyli już terapię.

Wojtek nie był w stanie ćwiczyć podczas zajęć sportowych z dziećmi, przeszkadzał mu hałas, gwar, pogłos w sali gimnastycznej, nawet gwizdek trenera. Teraz z radością uczestniczy w zajęciach i nie ma problemu z uczestnictwem w grach zespołowych. Według taty chłopca po treningu słuchowym Neuroflow poprawiła się koncentracja syna na wykonywanym zadaniu, szczególnie podczas nauki zdalnej w szkole, kiedy do uszu dobiegają różne trzaski, dodatkowe dźwięki, komentarze innych uczniów.

Mama Malwiny po treningu słuchowym Neuroflow zauważyła, że córka, która wcześniej miała kłopoty z czytaniem, zaczęła czytać i odrabiać lekcje bez jej pomocy. Potrafi też po wysłuchaniu opowiadania poprawnie odpowiadać na pytania dotyczące jego treści. Słucha, kiedy się do niej mówi.

Marcin, uczeń szóstej klasy, bardzo często podczas lekcji uciekał gdzieś myślami. Mimo starań, bo nieustannie zwracano mu uwagę, że nie uważa, bujał w obłokach, nie mógł sobie z tym problemem poradzić. Teraz, kiedy jest już po terapii, sam zauważa wiele zmian na lepsze. Terapia skonstruowana jest tak, że cały czas muszę skupiać uwagę na tym, co słyszę w słuchawkach i rozumieć, co zostało w danej chwili powiedziane. Słowa czy odtwarzane zdania są na tyle różnorodne, że nie da się w trakcie ich słuchania odlecieć myślami gdzieś daleko. Jak się ćwiczy systematycznie, to w pewnym momencie przechodzi to w nawyk.

Nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej przekazała nam opinię o efektach terapii Neuroflow ATS zaobserwowanych u ucznia, z którym miała zajęcia lekcyjne. Nastąpiły korzystne zmiany dotyczące zapamiętywania treści przekazywanych na lekcji. Uczeń stał się bardziej zorganizowany, nie zapominał o odrabianiu zadań domowych.

Najczęstsze objawy problemów z przetwarzaniem słuchowym

U dzieci wykazujących centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego (CAPD) możemy zaobserwować trudności w rozumieniu mowy w szumie, kłopoty z pamięcią i uwagą słuchową, wtórne do trudności z rozumieniem problemy w poprawnej wymowie słów, trudności z lokalizacją źródła dźwięku, a przy dużym nasileniu zaburzeń – nieprawidłowy rozwój języka i trudności w uczeniu się. Trudności te zakłócają proces przetwarzania i przyswajania informacji na drodze słuchowej. Centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego nie są jednostką chorobową, ale zespołem objawów, które wynikają z różnego typu nieprawidłowości w obrębie ośrodkowej części układu słuchowego i najczęściej występują przy prawidłowej czułości słuchu (Senderski, 2014, 2002).

Wczesne wykrycie (już w wieku przedszkolnym) ryzyka zaburzeń przetwarzania słuchowego zwiększa szanse na skuteczną ich rehabilitację i zapobieżenie trudnościom w komunikacji i nauce w szkole. Dlatego tak ważna jest wielospecjalistyczna diagnoza (Keith, 2005; Kochanek, 2005; Kurkowski, 2013; Senderski, 2014; Senderski, Iwanicka-Pronicka, Majak, Walkowiak, Dajos, 2016), a także rozpoczęcie właściwych działań terapeutycznych (Bogdanowska, 2011, s. 109–124; Borowiecka, 2015, s. 46–53; Rostkowska, 2015, s. 135–142).

Program Neuroflow ATS, czyli jak wzmacniać uwagę słuchową

Dzieci z każdej strony są eksponowane na tysiące różnorodnych bodźców. Elektroniczne urządzenia bombardujące dziecko zmieniającymi się obrazkami – filmami, grami, witrynami internetowymi z reklamami – towarzyszą im niemal od pierwszych miesięcy życia. W efekcie ich uwaga słuchowa nie ma szans dobrze się rozwinąć. Już w przedszkolu wychowawcy zauważają, że niektórym dzieciom trudno się skupić na zadaniu, nie potrafią zapamiętać treści opowiadania. Problem nierozwiązany w przedszkolu narasta w szkole, kiedy gwałtownie rosną wymagania dotyczące uważnego słuchania. Nauczyciele wymagają skupienia i koncentracji w czasie lekcji, co jest szczególnie trudne podczas nauki zdalnej. Antidotum na te problemy może być Aktywny Trening Słuchowy Neuroflow wzmacniający uwagę słuchową, integrację i separację bodźców słuchowych, umiejętności fonologiczne.

Program Neuroflow ATS jest połączeniem najnowszych technologii multimedialnych z tradycyjnymi metodami pracy logopedów, pedagogów, psychologów i rodziców. Z każdego komputera można wejść na stronę 
www.neuroflow.pl i w ten sposób korzystać z tej metody.

Diagnostyka centralnych zaburzeń przetwarzania słuchowego (CAPD) opiera się na behawioralnych testach psychoakustycznych, które pozwalają na ocenę sprawności przetwarzania słuchowego, tzw. wyższych funkcji słuchowych (Senderski 2014, s. 77–81). Platforma diagnostyczna Neuroflow ATS umożliwia wykonanie baterii testów wyższych funkcji słuchowych (Senderski, Iwanicka-Pronicka, Joanna Majak, Walkowiak, Dajos 2016, s. 99–106, Przybyla 2017, s. 113–125):

  • TRW (test reakcji wzrokowej) – ocenia prosty czas reakcji na bodźce wzrokowe,
  • TRS (test reakcji słuchowej) – ocenia prosty czas reakcji na bodźce słuchowe,
  • ASPN-S (adaptacyjny test rozumienia słów w szumie) – wynik testu to stosunek sygnału do szumu, dla którego badany rozumie połowę prezentowanych słów,
  • ASPN-Z (adaptacyjny test rozumienia zdań w szumie) – wynik testu to stosunek sygnału do szumu, dla którego badany rozumie połowę prezentowanych zdań,
  • DDT (ang. dichotic digit test – test dychotyczny liczbowy) – ocenia podzielność uwagi słuchowej i dominację półkulową dla rozumienia mowy; wynik testu to odsetek prawidłowo powtórzonych liczb oddzielnie dla każdego ucha,
  • FPT (ang. frequency pattern test – test sekwencji częstotliwości) – ocenia umiejętność różnicowania wysokości dźwięków i krótkotrwałą pamięć słuchową; wynik testu to odsetek prawidłowo powtórzonych sekwencji dźwięków o różnej wysokości,
  • GDT (ang. gap detection test – test rozdzielczości czasowej układu słuchowego) – wynik testu to najkrótsza wykrywana przerwa w szumie,
  • DLF (test różnicowania wysokości dźwięków) – wynik testu to najmniejsza wykrywana zmiana wysokości dźwięku.

Diagnozę można przeprowadzić w gabinecie terapeuty lub online. Jej celem jest potwierdzenie lub wykluczenie zaburzeń przetwarzania słuchowego oraz ocena zakresu zaburzonych funkcji i głębokości tych zaburzeń. Na tej podstawie zespół specjalistów Neuroflow ATS ustala optymalny dla danego pacjenta zindywidualizowany program terapeutyczny. W przypadku osób z epilepsją trening można rozpocząć po uzyskaniu zgody lekarza neurologa.

Program Neuroflow ATS nie wyklucza możliwości współdziałania z innymi treningami słuchowymi (Bogdanowska, 2011, s. 109–129).

Słuchania można się nauczyć

Zdawać by się mogło, że słuchanie jest prostą umiejętnością, tymczasem okazuje się, że wielu osobom sprawia trudności. Sztuka słuchania jest podstawową zdolnością służącą tworzeniu i utrzymywaniu związków z innymi. Badania naukowe pokazują, że dzięki plastyczności i zdolności do zmian naszego mózgu (za pomocą ukierunkowanych strategii i wykorzystania procedur adaptacyjnych) można doprowadzić do trwałej poprawy zdolności przetwarzania bodźców słuchowych (Amen, 2010). Taką możliwość daje Aktywny Trening Słuchowy Neuroflow.
 

Studium przypadku 1

Charakterystyka pacjenta
Ciąża i poród przebiegły prawidłowo. Z wywiadu wynika, że dziecko często ma przewlekły katar, alergie na pyłki traw, nie chorowało na uszy. Rozwój mowy chłopca przebiegał z opóźnieniem, a rozwój ruchowy zgodnie z normą. Badania psychologiczne i logopedyczne przeprowadzono w 3. r.ż. dziecka. Stwierdzono normę intelektualną, nadpobudliwość ruchową z deficytem uwagi oraz opóźniony rozwój mowy. W marcu 2019 r., kiedy chłopiec miał 6 lat, został zgłoszony na badanie wyższych funkcji słuchowych programem Neuroflow ATS. Uczęszczał wówczas do przedszkola. Wyniki testów (dla dzieci 6–7-letnich, tabela 1) wskazywały na ryzyko zaburzeń w przetwarzaniu słuchowym w zakresie uwagi słuchowej oraz integracji obuusznej. Chłopiec miał trudności z rozumieniem mowy w szumie, podzielnością uwagi, krótkotrwałą pamięcią słuchową, różnicowaniem wysokości dźwięków. Zniekształcał budowę słów jednosylabowych (zmieniał znaczenie, końcówkę) i treść zdań (przestawiał szyk, powtarzał początek zdania). Trudność sprawiło mu zadanie wymagające skupienia się na informacji podawanej do lewego ucha, przy jednoczesnym ignorowaniu informacji kierowanej do prawego ucha w tym samym czasie. W teście FPT nie rozpoznawał sekwencji dźwięków. Podczas badania niepokoił się, trudno było mu wytrwać w pozycji siedzącej, zdejmował słuchawki, powtarzał słowa z podwyższonym natężeniem głosu.


Podjęte działania

Zaproponowano Aktywny Trening Słuchowy Neuroflow z ćwiczeniami rozumienia mowy w szumie oraz integracji obuusznej [nagrania wyrazów, wyrażeń, zdań i opowiadań (baśni), odtwarzane w zróżnicowanych warunkach akustycznych, zmuszających słuchającego do maksymalnego skupienia uwagi]. Z uwagi na towarzyszące dziecku zaburzenia integracji sensorycznej, oprócz treningu słuchowego w dniach, kiedy nie wykonywało sesji słuchowych, realizowało ćwiczenia utrwalające schemat ciała, ćwiczenia orientacji w przestrzeni, ćwiczenia równoważne, koordynacji słuchowo-wzrokowo-ruchowej połączone ze stymulacją wyższych funkcji słuchowych – ćwiczenia ruchowe z programu Neuroflow ATS dedykowane dla dzieci z deficytem integracji (Borowiecka, 2015).

Efekty terapii

Po pierwszym etapie treningu słuchowego wyniki testów wykazały poprawę integracji obuusznej, umiejętności powtórzenia i różnicowania wysokości dźwięków oraz pamięci krótkotrwałej i sekwencyjnej. Utrzymywały się trudności w uwadze słuchowej, rozumieniu mowy w szumie – w teście zdaniowym. Zgodnie z normą wykonał test DDT rozdzielnouszny liczbowy – podczas powtarzania liczb z ucha prawego i ucha lewego – oraz test FPT różnicowania wysokości dźwięków i krótkotrwałej pamięci słuchowej. W trakcie diagnozy zaobserwowano lepszy kontakt z chłopcem, poprawę wyrazistości mówienia, odpowiednie natężenie głosu. Zaproponowano kontynuację treningu. Diagnozę po drugim etapie terapii przeprowadzono w sierpniu 2020 r.

Wyniki badań wyższych funkcji słuchowych wskazywały na utrzymujące się trudności w rozumieniu mowy w szumie i uwadze słuchowej, testy TRW, TRS, DDT, FPT – zgodne z normą. Mama chłopca zauważyła lepszy kontakt z synem podczas słuchania informacji, dłuższy czas koncentracji na wykonywanym zadaniu, dłuższą pamięć podczas powtarzania zdań, dokonywania syntezy sylabowej i głoskowej wyrazów. Szkoła, do której chłopiec uczęszcza (na podstawie zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na zdiagnozowany zespół Aspergera oraz prośby rodziców), podjęła decyzję o umożliwieniu kontynuacji treningu Neuroflow ATS – trzeciego etapu na terenie szkoły podczas zajęć rewalidacyjnych.

Nauczyciel prowadzący rewalidację potrzebował wskazówek dotyczących prowadzenia treningu. Istotne było ustalenie z uczniem zasad współpracy. Trening słuchowy rozpoczynał zajęcia, a po nim realizowano inne zaplanowane ćwiczenia. Nauczyciel stosował wzmocnienia motywujące chłopca do pokonywania trudności. Zaobserwowano większą wytrwałość dziecka podczas wykonywanych ćwiczeń, akceptację ustalonych zasad, poprawę pamięci sekwencyjnej, rozumienia dłuższych poleceń oraz umiejętności czytania (sylabami).

W styczniu 2021 r. uczeń został zgłoszony na badanie po trzecim etapie terapii Neuroflow ATS. Wyniki testów (dla dzieci 8–12-letnich, tabela 1) potwierdzają, że trening poprawił uwagę słuchową i integrację obuuszną ucznia, wzmocnił umiejętności fonologiczne, zasób słownictwa, wymowę słów, prozodię, odpowiednie natężenie głosu i tempo mówienia, spójność wypowiedzi. Zaobserwowano dłuższy czas koncentracji na zadaniu, motywację do pokonywania trudności. W celu wzmocnienia uwagi i rozumienia mowy w szumie uczeń rozpoczął kolejny etap treningu słuchowego Neuroflow podczas zajęć rewalidacyjnych w szkole.

Studium przypadku 2

Charakterystyka pacjenta
Przebieg ciąży był stresujący dla mamy chłopca. Poród nastąpił w sposób fizjologiczny; stwierdzono wysoki poziom bilirubiny, obniżone napięcie mięśniowe dziecka; było rehabilitowane w 1. r.ż. Został zgłoszony na diagnozę wyższych funkcji słuchowych w wieku 8 lat. Wyniki testów wskazywały na trudności w przetwarzaniu słuchowym, lecz wówczas nie podjęto terapii. W październiku 2019 r. ponownie został poddany badaniom z powodu utrzymujących się problemów z koncentracją oraz w nauce czytania i pisania. Diagnoza psychologiczno-pedagogiczna potwierdziła prawidłowy poziom możliwości intelektualnych przy niewielkiej przewadze uzdolnień słowno-pojęciowych nad uzdolnieniami percepcyjno-wykonawczymi, osłabiony rozwój funkcji słuchowych w zakresie analizy i syntezy głoskowo-sylabowej i różnicowania fonemów, wolne tempo czytania, niepełne rozumienie czytanych treści, trudności w pisaniu z pamięci i ze słuchu, bardzo liczne i różnorodne błędy, trudności w koncentracji uwagi na materiale szkolnym. Przeprowadzone badania wyższych funkcji słuchowych wskazywały na nieprawidłowości w przetwarzaniu słuchowym w zakresie uwagi słuchowej, integracji obuusznej oraz umiejętności fonologicznych. Istotne były dane z wywiadu – wysoki poziom bilirubiny (mógł być jedną z przyczyn CAPD). Uczeń miał trudności z rozumieniem mowy w szumie, umiejętnością separacji i integracji bodźców słuchowych, krótkotrwałą pamięcią słuchową, podzielnością uwagi, trudności z różnicowaniem wysokości dźwięków, co uzasadniało problemy ucznia w dekodowaniu fonetycznym, skupianiu się na głosie nauczyciela w otoczeniu innych dźwięków, problemy ucznia w słuchaniu i rozumieniu złożonych poleceń, zapamiętywaniu informacji przekazywanych słownie, męczliwość przy czynnościach wymagających długotrwałej aktywności podczas słuchowego uczenia się. Szkoła oraz rodzice otrzymali wskazówki do pracy z dzieckiem.


Podjęte działania

Zaproponowano rozpoczęcie treningu słuchowego Neuroflow ATS z ćwiczeniami rozumienia mowy w szumie, pamięci i uwagi słuchowej (rozdzielnouszne) oraz ćwiczenia fonologiczne. Rodzice systematycznie prowadzili z dzieckiem trening słuchowy (trzy razy w tygodniu przez 2 miesiące), zwracali uwagę na powtarzanie poleceń wolno i wyraźnie, dzielenie przekazywanych informacji na części. Chłopiec chętnie uczestniczył w treningu.

Efekty terapii

W styczniu 2020 r. (po I etapie treningu) przeprowadzono diagnozę wyższych funkcji słuchowych. Wyniki testów (tabela 1) wskazują na poprawę przetwarzania słuchowego w zakresie uwagi słuchowej, integracji obuusznej oraz umiejętności fonologicznych. We wszystkich przeprowadzonych...

Kup prenumeratę Premium, aby otrzymać dostęp do dalszej części artykułu

oraz 254 pozostałych tekstów.
To tylko 39 zł miesięcznie.

Przypisy

    Zenobia Bogdanowska

    logopeda, edukator (specjalizacja w zakresie neurologopedii, surdologopedii, logorytmiki, emisji głosu, terapii pedagogicznej), terapeuta JIAS, Neuroflow ATS. Jest autorką i współautorką programów wspomagania rozwoju słuchu i mowy dzieci oraz wsparcia ich rodziców, artykułów o tematyce psychoedukacyjnej, innowacji pedagogicznych. Konsultantka multimedialnych programów edukacyjnych. Współtworzy materiał językowy Aktywnego Treningu Słuchowego Neuroflow.

    Renata Borowiecka

    pedagog korekcyjny, specjalista terapii pedagogicznej, muzykoterapeuta programu MRM, terapeuta SI, JIAS, Neuroflow ATS. Od 2003 r. prowadzi Centrum Edukacji, Diagnozy i Terapii Psychologiczno-Pedagogicznej w Warszawie, gdzie pracuje z dziećmi z trudnościami w uczeniu się i zaburzeniami rozwojowymi. Od 2014 r. współpracuje z APD Medical, dla której wraz z dr. A. Senderskim stworzyła trening słuchowy Neuroflow ATS. Autorka publikacji: Dziecko w równowadze – słuch i koordynacja. Program ćwiczeń ruchowych dla dzieci z Zaburzeniami Przetwarzania Słuchowego APD oraz Uczę się z Mozartem – programu ćwiczeń i zabaw ruchowych przygotowujących ciało i umysł do skutecznego uczenia się.

    Andrzej Senderski

    dr n. med., lekarz otolaryngolog, specjalista audiolog i foniatra. Twórca programu do diagnostyki i rehabilitacji centralnych zaburzeń słuchu Neuroflow ATS. Kształcił się m.in. w Stanach Zjednoczonych w Klinice Audiologii i Logopedii Brigham Young University, gdzie również prowadził badania z zakresu audiologii i elektrofizjologii słuchu. Obecnie pracuje w oddziale Otolaryngologii i Pediatrii WUM. Za pionierskie dokonania w zakresie wykorzystania internetu i programów multimedialnych do powszechnych badań słuchu i mowy otrzymał nagrodę zespołową Ministra Zdrowia, a w 2006 r. otrzymał Brązowy Krzyż Zasługi za osiągnięcia w Służbie Zdrowia. Dzięki współpracy z firmą APD – Medical jego idee i rozwiązania mogą być wdrażane do praktyki klinicznej, by pomagać dzieciom w całej Polsce rozwijać ich potencjał.