Diagnoza nozologiczna koncentruje się na określeniu, czy dana osoba spełnia kryteria konkretnej jednostki chorobowej lub zaburzenia według uznanych klasyfikacji, takich jak ICD-11 czy DSM-5. Jej podstawowym celem jest rozpoznanie i nazwanie zaburzenia, co pozwala na wdrożenie leczenia zgodnego z wytycznymi oraz ułatwia statystykę czy orzecznictwo. Z kolei diagnoza funkcjonalna skupia się na praktycznym funkcjonowaniu osoby – jej możliwościach, ograniczeniach i potrzebach, niezależnie od formalnej etykiety diagnostycznej. Ocenia poziom samodzielności, sprawności w różnych obszarach życia, umiejętność komunikacji i relacji społecznych. Taka diagnoza pozwala lepiej dostosować wsparcie, terapię oraz modyfikacje środowiska do indywidualnych potrzeb pacjenta. Natomiast diagnoza idiograficzna ma na celu zrozumienie wyjątkowej, niepowtarzalnej sytuacji każdej osoby. Uwzględnia jej historię życia, specyficzne doświadczenia, sposób radzenia sobie, motywacje, oczekiwania i wartości. Analizuje się tu nie tyle ogólne normy populacyjne czy objawy choroby, ale indywidualny, jednostkowy kontekst funkcjonowania danej osoby. Ten rodzaj diagnozy jest szczególnie ważny w psychoterapii. W terapii schematów właśnie ten sposób diagnozy zostanie omówiony w artykule.
Proces diagnozy w terapii schematów łączy analizę poznawczą, emocjonalną i interpersonalną. Szczególną uwagę poświęca się tu doświadczeniom z przeszłości, zwłaszcza tym z okresu dzieciństwa i relacji z ważnymi osobami. Owe doświadczenia stanowią tło powstawania i podtrzymywania określonych wzorców psychicznych. Identyfikacja schematów i trybów pozwala na zbudowanie wielowymiarowej narracji na temat życia i problemów pacjenta, stając się podstawą skutecznej interwencji terapeutycznej.
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie diagnozy w terapii schematów jako procesu zintegrowanego, wieloetapowego – obejmującego rozpoznanie kluczowych wzorców, konceptualizację przypadku oraz analizę kontekstu biograficznego i relacyjnego. Szczególną uwagę poświęcono celom diagnozy w kontekście procesu terapeutycznego: ma ona służyć nie tylko zrozumieniu trudności, ale przede wszystkim stanowić narzędzie do planowania skutecznych i trwałych zmian w terapii.
Diagnoza w ujęciu terapii schematów – założenia teoretyczne
Punktem wyj...
Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.
Dołącz do grona specjalistów, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę
Co dwa miesiące otrzymuj sprawdzone narzędzia i artykuły tworzone przez ekspertów-praktyków. Pogłębiaj wiedzę, pracuj sprawniej, pewniej i bądź przygotowany na najbardziej skomplikowane przypadki.
