Wykorzystanie seksualne w dzieciństwie

Trwałość i zasięg konsekwencji zjawiska w świetle nowych trendów badawczych

Nowości w psychologii Otwarty dostęp

Niniejszy artykuł jest autorską refleksją na temat zmieniającej się perspektywy eksplorowania zagadnień dotyczących wykorzystania seksualnego dziecka oraz jego konsekwencji. Zagadnienia te zostały ułożone w porządku historycznym, odzwierciedlającym kolejne fazy poznawania przedmiotowego zjawiska wraz ze wzrastającą złożonością jego ujmowania.

Przegląd dokonany w niniejszej publikacji nie ma charakteru systematycznego przeglądu naukowego, który uznawany jest za formę badania naukowego, stanowiącego szczegółową kompilację i analizę wszelkich dostępnych oraz uznawanych za wiarygodne źródeł na opisany temat. W bieżącej postaci stanowi wynik refleksji autorek opartej na ich doświadczeniu badawczym i pracy klinicznej.

Połączenie spostrzeżeń płynących z niniejszych dwóch obszarów aktywności zawodowej doprowadziło do wyodrębnienia czterech faz eksploracji zjawiska wykorzystania seksualnego dziecka. Faza pierwsza określona jako definicyjna – koncentrowała się na opisywaniu istoty zjawiska wykorzystania seksualnego, na doprecyzowaniu czynności spełniających kryteria wykorzystania oraz – co za tym idzie – określania w oparciu o przyjęte definicje skali zjawiska. Faza druga – klasyfikacyjna – była z kolei skoncentrowana na poznawaniu i opisie możliwych konsekwencji pojawiających się u osób z doświadczeniem wykorzystania. Opis konsekwencji pozwolił ostatecznie na ich klasyfikację. Fazę trzecią określono terminem fazy porządkująco-probablistycznej. Wiązała się ona z określaniem częstości występowania poszczególnych konsekwencji oraz łączenia ich z konkretnymi uwarunkowaniami. Faza relatywnie najpóźniejsza – nazwana systemową – wiąże się z poszerzaniem zakresu analiz w czasie i „przestrzeni”, czyli spostrzeżeniem, iż konsekwencje występują w kolejnych fazach życia oraz obejmują nie tylko osobę, która bezpośrednio doświadczyła przemocy, ale również bliskich z jej otoczenia. Fazy te nie są rozłączne, mimo iż chronologicznie pojawiały się w następującej po sobie kolejności, to te wcześniejsze nie zanikają, a nawet się rozwijają w następstwie kolejnych faz. Dla przykładu, rozwój perspektywy systemowej w ujmowaniu konsekwencji wykorzystania seksualnego pozwala na modyfikację sposobu definiowania zjawiska.

Faza definicyjna

Wykorzystanie seksualne dziecka to zjawisko, które od kilkudziesięciu lat jest szeroko opisywane i dyskutowane w literaturze naukowej i analizach prawniczych. Stanowi przedmiot zainteresowania medialnego i społecznego. Te różne obszary występowania problematyki wiążą się ze zróżnicowanym sposobem jej ujmowania i definiowania.

W ujęciu prawniczym definicje wykorzystania seksualnego zawarte są przede wszystkim w przepisach prawa karnego – w przypadku Polski ujęte zostały w Kodeksie karnym w Rozdziale XXV Przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności.

W ujęciu społecznym odzwierciedlają aktualne poglądy dotyczące rodzaju działań, które uznać można za wykorzystanie seksualne, a prezentowane są przez osoby niezajmujące się zawodowo tym zagadnieniem. Dla psychologów praktyków orientacja w obu tych grupach definicji jest bez wątpienia istotna. Znajomość regulacji prawnych pozwala na podejmowanie skutecznych interwencji oraz trafnych decyzji związanych przede wszystkim z koniecznością zgłoszenia zdarzenia organom ścigania.

Orientacja w zakresie definicji społecznych przyczynia się z kolei do większej skuteczności opracowywanych programów profilaktyki krzywdzenia dzieci. Zaś z punktu widzenia klinicznego szczególną rolę odgrywają definicje uwzględniające specyfikę funkcjonowania psychologicznego osób zaangażowanych w zjawisko (dziecka, sprawcy), np. związaną z ich wiekiem i poziomem rozwoju, motywację leżącą u podłoża działania, zdolnością rozumienia istoty czynności seksualnej. Definicje te – określane jako definicje kliniczne – stanowią wynik pracy organizacji zajmujących się tematyką przemocy wobec dzieci lub też poj...

Ten artykuł jest dostępny tylko dla zarejestrowanych użytkowników.

Jeśli posiadasz już konto, zaloguj się.

Przypisy

    POZNAJ PUBLIKACJE Z NASZEJ KSIĘGARNI