Rekonsolidacja pamięci

Nowości w psychologii

Pamięć ma dla nas ogromne znaczenie. Zarządzamy nią, pielęgnując ważne wspomnienia, robiąc zdjęcia wyjątkowych chwil, snując rodzinne opowieści czy odwiedzając miejsca, które wyzwalają szczególne wspomnienia. Troska, z jaką pielęgnujemy pamiątki, pokazuje, jak istotnym aspektem naszego Ja, jest pamięć autobiograficzna. Chociaż preferencyjnie traktujemy miłe wspomnienia, te trudne i bolesne również są istotną częścią naszej biografii, którym niejednokrotnie nadajemy istotne znaczenie w kształtowaniu naszej osobowości.

Zapomnieć oznacza utracić, stąd w kulturze wielokrotnie spotkamy się z obrzędowością poświęconą kultywowaniu przeszłości. Co zatem oznacza dla nas możliwość zmiany kształtu naszej pamięci? Dla wielu osób to spełnienie marzenia o tym, 
by zapomnieć o sytuacjach kryzysowych. Dla innych to nieznany, często budzący lęk aspekt współczesnej psychofarmakoterapii.

Plastyczność pamięci w terapii schorzeń neurodegeneracyjnych i depresji

Zgodnie z definicją plastyczności, ludzkie zachowanie posiada zdolność do zmian, termin plastyczności po raz pierwszy został wprowadzony przez W. Jamesa. Plastyczność pamięci jest związana bezpośrednio ze zdolnością uczenia się. Nasza pamięć przez całe życie podlega modyfikacji pod wpływem bieżących doświadczeń, poglądów czy celów do realizacji, do których dążymy. Jest również jedną z podstawowych funkcji ludzkiego mózgu, warunkującą przetrwanie. Współczesna definicja neurobiologiczna twierdzi również, że plastyczność mózgu to zdolność do modyfikacji organizacji jego połączeń neuronalnych pod wpływem bodźców.

Anatomia śladów pamięciowych pokazuje, jak fascynujący jest mechanizm ich powstawania, od elektrycznego charakteru pamięci krótkotrwałej do pamięci długotrwałej, której budowa, zgodnie z wynikami badań, jakimi dysponujemy, jest bezpośrednim wynikiem pracy neuroprzekaźników i długotrwałego wzmocnienia synaptycznego, które prowadzi do zmian morfologicznych mózgu manifestujących się ekspresją genów i tworzeniem nowych białek. Jedną z teorii wyjaśniającą morfologię pamięci jest teoria plastyczności synaptycznej, zgodnie z którą równoczesne i wielokrotne pobudzanie dwóch neuronów prowadzi do trwałej zmiany plastycznej i zwiększenia drożności synapsy. To właśnie ta koncepcja stanowi podstawę do perspektywicznego myślenia o możliwości skutecznego leczenia między innymi dysfunkcji pamięci pojawiających się u osób starszych w przebiegu chorób neurodegeneracyjnych.

Posiadana przez nas wiedza pozwala w coraz większym stopniu wykorzystywać naturę pamięci w psychoterapii. Pamięć autobiograficzna w zaburzeniach klinicznych przyjmuje często ekstremalne natężenie. Mamy do czynienia z jej nadmierną intensywnością emocjonalną i wyrazistością jak w PTSD (zespół stresu pourazowego jest zaburzeniem psychicznym pojawiającym się jako reakcja na traumatyczne doświadczenie, które przekracza zdolność do adaptacji u danej jednostki), czy też zubożeniem, jak w depresji. Taki charakter pamięci ma dezadaptacyjny wpływ na funkcjonowanie człowieka – zwłaszcza w aspekcie tych zaburzeń, w których „nadmiernie” wzmocniony ślad pamięciowy stanowi kluczowy problem, jak w przypadku PTSD.

Teoria konsolidacji pamięci i jej znaczenie w procesie uczenia się

Teoria utrwalania, czyli konsolidacji, jest podstawową, uznaną w neurobiologii teorią...

pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Przypisy