Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii

29 maja 2018

NR 9 (Maj 2018)

Praca z przeniesieniem w terapii uzależnień w kontekście analizy transakcyjnej

0 76

Przeniesienie i przeciwprzeniesienie to zjawiska, na których bazuje terapia psychodynamiczna. W jaki sposób wykorzystać wiedzę na ich temat w kontekście innych szkół psychoterapii? Analiza transakcyjna oraz terapia skoncentrowana na przeniesieniu (TFP) to przykład świeżego spojrzenia na zjawiska wywodzące się z psychoanalizy, ukazujące ich rolę w procesie psychoterapii innych paradygmatów terapeutycznych.

Alkoholik komunikuje się z resztą uczestników gry z pozycji prowokującego Dziecka (pije, podejmuje zachowania ryzykowne, jest nieodpowiedzialny, użala się nad sobą, oczekuje opieki i przejęcia odpowiedzialności, jest niesamodzielny, poszukuje wsparcia i zrozumienia, wybaczenia bądź zupełnie odwrotnie — zrugania), jego celem jest uruchomienie znanych mu z dzieciństwa reakcji zaspokajających jego potrzeby. Natomiast pozostali uczestnicy, jeżeli podejmą grę, przyjmują określone role i reagują na jego zachowanie z pozycji Rodziców, tym samym wzmacniając tę część ego klienta, która funkcjonuje w pozycji Dziecka. W praktyce w życiu osoby uzależnionej różne bliskie jej osoby przyjmują zamiennie określone role, tym samym czerpiąc z nich psychologiczne korzyści. 
Osoba uzależniona, podejmując leczenie, oczekuje realizacji tego samego modelu relacji w gabinecie terapeutycznym i inicjuje określone gry transakcyjne już na samym początku terapii.

Analiza transakcyjna i jej dorobek pozwala w inny sposób, z perspektywy transakcji psychologicznych, spojrzeć na zjawisko oporu, przeniesienia czy mechanizmów uzależnienia w terapii uzależnień. Mimo iż AT bezpośrednio nie zajmuje się zjawiskiem uzależnień, jej elementy mogą być z powodzeniem wykorzystywane w budowaniu nowej perspektywy interpretacji zjawisk towarzyszących relacji terapeutycznej w terapii uzależnień. 
Rozumienie specyfiki społecznych transakcji, które są związane z uzależnieniem, uchwycone zostało w grze transakcyjnej zwanej „Alkoholik”. „Alkoholik” jest pięciostronną grą transakcyjną, której uczestnicy najczęściej przyjmują role: Alkoholika, Oskarżyciela, Wybawcy, Kozła Ofiarnego czy Pośrednika. Każda z przyjmowanych ról przynosi określone korzyści jej odtwórcom i może być realizowana zamiennie przez kilka osób bądź rozgrywana jedynie pomiędzy dwoma osobami, z których jedna wymiennie wciela się w poszczególne role:

  • Oskarżyciel: ruga, oskarża, rozlicza, 
  • Wybawca: pomaga, ratuje, dodaje nadziei,
  • Kozioł Ofiarny: przed Kozłem Ofiarnym Alkoholik usprawiedliwia się i opowiada historie, które uprawomocniają decyzję, by mu pomagać w piciu, np: finansowo,
  • Pośrednik: to ktoś, kto dostarcza alkohol. 

Na poziomie psychologicznym pomiędzy osobą uzależnioną a pozostałymi uczestnikami gry rozgrywają się transakcje. Alkoholik komunikuje się z resztą uczestników gry z pozycji prowokującego Dziecka (pije, podejmuje zachowania ryzykowne, jest nieodpowiedzialny, użala się nad sobą, oczekuje opieki i przejęcia odpowiedzialności, jest niesamodzielny, poszukuje wsparcia i zrozumienia, wybaczenia bądź zupełnie odwrotnie – zrugania), jego celem jest uruchomienie znanych mu z dzieciństwa reakcji zaspakajających jego potrzeby. Natomiast pozostali uczestnicy, jeżeli podejmą grę, przyjmują określone role i reagują na jego zachowanie z pozycji Rodziców, tym samym wzmacniając tę część ego klienta, która funkcjonuje w pozycji Dziecka. W praktyce w życiu osoby uzależnionej różne bliskie jej osoby przyjmują zamiennie określone role, tym samym czerpiąc z nich psychologiczne korzyści. 
Osoba uzależniona, podejmując leczenie, oczekuje realizacji tego samego modelu relacji w gabinecie terapeutycznym i inicjuje określone gry transakcyjne już na samym początku terapii. Zatem podstawowym celem w czasie leczenia osoby uzależnionej jest osiągnięcie stanu, w którym terapeuta rozpoznaje i nie podejmuje podstawowej roli wynikającej z inicjowanej przez klienta gry oraz przyjmuje wyłącznie pozycję Dorosłego. Ten rodzaj interwencji ma na celu stymulację osoby uzależnionej do zajęcia pozycji Dorosłego i...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Psychologia w praktyce"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy