Doświadczenie przemocy domowej jako wydarzenie traumatyczne

Studium przypadku

Celem niniejszego artykułu jest zarysowanie problematyki doświadczenia przemocy domowej, nazywanej również przemocą w rodzinie, która jest zamierzonym i wykorzystującym przewagę sił działaniem przeciw członkowi rodziny. Sytuacja doświadczania przemocy w rodzinie zazwyczaj nie jest tylko jednorazowym i trudnym zdarzeniem. Posiada niezwykłą siłę wywierania wpływu na całe funkcjonowanie człowieka, jego umysł, procesy emocjonalne, świat wewnętrzny i sposób postrzegania świata. Potrafi trwale zmienić życie, powoduje zahamowanie normalnego rozwoju osobowości i wymaga podjęcia nowych działań adaptacyjnych. Artykuł wskazuje na możliwości rozumienia i leczenia takich pacjentów.

Przemoc można rozpatrywać z różnych perspektyw: ofiary, sprawcy, świadka, widza czy też profesjonalisty zajmującego się przeciwdziałaniem przemocy. Analizując funkcjonowanie sprawców przemocy, powstaje wiele pytań: Czy można ich zachowanie zrozumieć, wyjaśnić? Czy powinno się im pomagać, czy też należy karać? Co powoduje, że potrafią wyrządzić tyle zła najbliższym osobom? Jak to się dzieje, że niektóre ofiary lub świadkowie przemocy po bolesnych i godnych potępienia doświadczeniach stają się również sprawcami przemocy? To pytania, które nurtują wiele osób pomagających rodzinie z problemem przemocy. W niniejszym tekście przedstawiam procesy terapii z praktyki gabinetu, oparte na doświadczeniach przemocy domowej jako ofiary i świadka.

POLECAMY

Przemoc domowa i zjawiska z nią związane

Kryteria diagnostyczne według ICD i DSM
Przemoc w rodzinie jest definiowana jako zamierzone i wykorzystujące przewagę sił działanie przeciw członkowi rodziny, naruszające prawa i dobra osobiste, powodujące cierpienie i szkody, osłabiające zdolność ofiary do samoobrony. Definicja przemocy w rodzinie ma wiele określeń i kryteriów, które występują także w opisie wydarzenia traumatycznego (Pragłowska i Popiel, 2009). Zaburzenia stresu pourazowego rozpoznaje się u około 60% ofiar przemocy domowej.

Reakcja na wydarzenia traumatyczne została ujęta w ICD i DSM pod terminem zaburzenia stresowego pourazowego (Posttraumatic Stress Disorder – PTSD). Według kryteriów klinicznych jest to zaburzenie powodujące wyraźne cierpienie i zaburzenia w różnych obszarach funkcjonowania. Rozpoznaje się je wówczas, gdy osoba doświadczyła lub była świadkiem wydarzenia lub wydarzeń, które wiązały się z doświadczeniem lub zagrożeniem poważnym zranieniem, śmiercią lub zagrożeniem integralności cielesnej własnej bądź innych osób.

Wyróżnia się trzy grupy charakterystycznych objawów zaburzenia pourazowego:

  1. Uporczywe powracanie zdarzenia w pamięci, które jest ponownie przeżywane w myślach, snach, wspomnieniach, często mających formę krótkich i realnych „przebłysków” (flashbacks), związanych z sytuacją traumy, tak silnych jakby trauma działa się tu i teraz.
  2. Unikanie sytuacji przypominających traumatyczne wydarzenie i rozmów o traumie. Ofiara często nie może sobie przypomnieć ważnego aspektu związanego z urazem i odczuwa paraliżujący lęk przed sprawcą. Może też pojawić się poczucie wyobcowania, pesymizm w stosunku do przyszłości, trudność w przeżywani...

pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Przypisy