Depresja w schizofrenii. Kliniczne aspekty diagnozy

Diagnoza

Schizofrenia jest zaliczana do psychoz endogennych, co oznacza, że mechanizmy patogenetyczne są umiejscowione wewnątrz organizmu. Obraz kliniczny tej choroby jest niezwykle zróżnicowany. Objawy psychopatologiczne mogą się zmieniać wraz z długością choroby (Lieberman, Stroup, Perkins, 2006). Z uwagi na ich różnorodność oraz zmienną dynamikę przebiegu i niepewne rokowanie nadal stanowi wyzwanie dla klinicystów i badaczy (Cierpiałkowska, 2013). Najogólniej mówiąc, do jej podstawowych objawów należą zaburzenia myślenia i spostrzegania, dezorganizacja mowy i zachowania oraz niedostosowany i spłycony afekt (ICD-10, 2000). Jednym z istotnych symptomów psychopatologicznych w przebiegu psychoz są również zaburzenia nastroju – z drugiej strony w zaburzeniach depresyjnych też mogą być obecne zaburzenia psychotyczne

Głównym celem niniejszego tekstu jest charakterystyka objawów depresyjnych mogących występować w schizofrenii z uwzględnieniem ich specyfiki. Ponadto, celem artykułu jest prezentacja wybranych metod o udokumentowanych własnościach psychometrycznych ułatwiających ich diagnozę.

POLECAMY

Charakterystyka kliniczna schizofrenii

Przewlekły charakter schizofrenii przyczynia się do różnorodnych trudności w życiu codziennym pacjenta oraz jego rodziny. Wpływa na funkcjonowanie poznawcze, społeczne i emocjonalne, przyczyniając się do obniżenia jakości życia osoby chorej, wywołując u niej ból i cierpienie.

Amerykańscy psychiatrzy Nancy Andreasen i Scott Olsen (1982) wyróżnili objawy pozytywne i negatywne schizofrenii, stanowiące skrajne bieguny. Objawy pozytywne związane są ze zniekształconą oceną rzeczywistości. Zalicza się do nich m.in. omamy, urojenia, zaburzenia myślenia, lęk, ale także zaburzenia spójności wypowiedzi i brak logiczności. Natomiast objawy negatywne, takie jak np. skłonność do wycofywania się z relacji, apatia, bierność, zubożenie treści wypowiedzi i uproszczenie jej struktury składniowej stanowią objawy deficytowe, polegające na ograniczeniu prawidłowych zachowań, ekspresji emocjonalnej i słownej. Badacze wiążą objawy negatywne z zaburzeniami językowymi, wśród których występuje ubóstwo mowy i dezorganizacja wypowiedzi (Andreasen, Olsen, 1982).

Wiele osób (według różnych szacunków nawet do 80%) cierpiących na schizofrenię przejawia również objawy depresyjne. Depresja jest stanem emocjonalnym, w którym występuje smutek, zniechęcenie, pesymizm i apatia. Jej łagodne nasilenie objawia się przeżywaniem przygnębienia w określonych sytuacjach i może pojawić się u każdego człowieka. Większe zaburzenia depresyjne należą do zaburzeń afektywnych, w których obserwuje się m.in. obniżony nastrój utrzymujący się przez większość dnia, nadmierną drażliwość, apatię, utratę zainteresowań, anhedonię, wzmożoną męczliwość, poczucie braku energii, obniżenie koncentracji uwagi i sprawności myślenia. Do objawów depresji należy również niska samoocena, obniżone poczucie własnej wartości, nadmierne poczucie winy oraz nawracające myśli o śmierci, myśli samobójcze bądź zachowania samobójcze (DSM-5, 2015). Objawy depresyjne w schizofrenii mogą stanowić objawy zwiastunowe psychozy, być częścią jej obrazu klinicznego lub występować w okresie remisji. Symptomy depresyjne zazwyczaj nasilają się wraz z narastającymi objawami schizofrenii i wraz z nią słabną, a więc ich występowanie różni się w zależności od etapu choroby (wczesny vs przewlekły) oraz stanu (ostry vs popsychotyczny). Depresja występująca przed ujawnieniem się psychozy nazwana jest prepsychotyczną, natomiast depresja popsychotyczna występuje po ustąpieniu ostrych objawów psychozy i stanowi reakcję na uświadomienie sobie szkód przez nią wywołanych oraz reakcją na dyskomfort związany z ujawnie...

pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Przypisy