W tym artykule przyglądam się wartości pracy z trybami (z Krytykiem i Zdrowym Dorosłym/Współczującym Opiekunem) poprzez rysunek – metodzie prostej, a jednocześnie niezwykle transformującej. Odwołuję się do badań potwierdzających jej skuteczność oraz przedstawiam sposób prowadzenia tej techniki wraz z przykładem zaczerpniętym z realnej pracy klinicznej (za zgodą pacjentki). Celem jest pokazanie, jak rysunek może stać się narzędziem wspierającym dostęp do wewnętrznego świata i inicjującym głęboką zmianę.
Jednym z najbardziej przystępnych, a jednocześnie wyjątkowo głębokich sposobów pracy okazuje się rysowanie trybów. Taka forma ekspresji umożliwia przeniesienie tego, co wewnętrzne, na zewnętrzny obraz: nadaje myślom i emocjom kształt, linię, proporcję. A kiedy coś otrzymuje formę, można to zobaczyć, nazwać i przede wszystkim zacząć z tym pracować.
Wiele osób funkcjonuje pod silnym wpływem dominujących trybów, które aktywują się automatycznie i niosą ze sobą intensywne emocje. W takich sytuacjach rysunek staje się alternatywnym językiem, który pozwala wyrazić to, czego nie da się w pełni ująć słowami. Dodatkowo umożliwia spojrzenie na tryby z dystansu – jakby z zewnątrz, co naturalnie wzmacnia perspektywę Zdrowego Dorosłego.
Warto też sięgnąć do tego, co mówi o tej formie pracy literatura naukowa i neuronauka (Griffith, Bingman, 2020; Lusebrink, 2004; Strang, Kosslyn, 2024). W literaturze poświęconej terapii schematów najwięcej uwagi poświęca się introjektom odczuwanym jako wyraziste, uporczywe głosy. W nowszych ujęciach określa się je zbiorczo mianem trybów Wewnętrznego Krytyka. Roediger i wsp. (2018, 40) podkreślają, że wcześniej funkcjonowały one jako „tryby rodzicielskie”. Farrell i wsp. (2014) nazywają je „dysfunkcyjnymi trybami rodzicielskimi”, a Farrell i Shaw (2018) posługują się terminem „dysfunkcyjnych trybów krytyka”. Zwracają przy tym uwagę, że odejście od nazwy „rodzicielskie” zmniejsza ryzyko wzbudzania obronności, konfliktów lojalności oraz ułatwia włączanie rodziców w terapię dzieci i młodzieży. W tym kontekście rysowanie trybów staje się narzędziem symbolicznego odsunięcia ich od siebie. Umożliwia potraktowanie Wewnętrznego Krytyka, Krytyka Wymagającego czy różnych trybów obronnych jak odrębne postacie, a nie jak coś nierozerwalnie związanego z własną tożsamością. Dzięki temu łatwiej nad nimi pracować i stopniowo osłabiać ich wpływ. Tworzy to przestrzeń do dialogu...
Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.
Dołącz do grona specjalistów, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę
Co dwa miesiące otrzymuj sprawdzone narzędzia i artykuły tworzone przez ekspertów-praktyków. Pogłębiaj wiedzę, pracuj sprawniej, pewniej i bądź przygotowany na najbardziej skomplikowane przypadki.
