Kobieta, która kocha za bardzo

O osobowości zależnej w ujęciu terapii schematów

Studium przypadku

Ewa, lat 37, kiedy zaczyna terapię, mówi głównie o swoich związkach: „Mężczyźni, z którymi byłam, mówili o mnie w różny sposób: czasami bluszcz, pijawka, często mówili, że ich przytłaczam albo że się duszą, że jest mnie za dużo. A czasami, że czują się, jakby byli moim rodzicem i mają tego dosyć. Momentami to bolało, na pewno nie złościło, ale mój partner był zawsze dla mnie najważniejszy. Często mam tak, że się budzę w nocy i sprawdzam, czy mój partner na pewno dalej leży przy mnie. A jeśli coś mu się stanie albo mnie zostawi? Jak sobie poradzę? Kto wtedy się mną zaopiekuje?”.

Ewa jest jedną z kobiet cierpiących na zależne zaburzenie osobowości (ZZO), które wraz z osobowością unikającą i obsesyjno-kompulsyjną należy do wiązki C charakteryzującej się znacznym napięciem i lękiem. Szacuje się, że osobowość zależna występuje w skali od 0,5% do 3% populacji ogólnej i częściej pojawia się u kobiet. W klasyfikacji DSM-5 wymieniono jedno podstawowe kryterium rozpoznawania zależnego zaburzenia osobowości. Jest to uogólniona i nadmierna potrzeba podlegania opiece, co prowadzi do rozwoju zachowań uległych i nadmiernego przywiązania oraz do obaw przed oddzieleniem (APA, 2013). Zaburzenie to może dotyczyć zarówno zależności funkcjonalnej (kiedy klient ma trudności z samodzielnym codziennym funkcjonowaniem), jak i emocjonalnej (kiedy klient potrafi radzić sobie w życiu, jednak desperacko potrzebuje kogoś, kto go emocjonalnie wesprze) (Arntz, 2013). Ze względu na większą przewidywalność zachowań klientów zależnych i rzadziej występujące u nich sytuacje kryzysowe (w porównaniu np. do klientów z wiązki B) ZZO często są początkowo postrzegane przez terapeutów jako mniej problematyczne. Z czasem jednak okazuje się, że „szczególnie sztywna natura” tego typu osobowości stanowi prawdziwe wyzwanie dla terapeutów (Arntz, 2012).

POLECAMY

„Czemu dziś tak się czuję i tyle potrzebuję?”, czyli o potrzebach emocjonalnych i schematach klientów z osobowością zależną

W swojej teorii schematów Young (Young, Klosko, 2013) wskazuje, że osobowość zależna związana jest z wczesnym schematem zależność/niekompetencja, który wraz z innymi schematami należy do szerszej kategorii „Uszkodzenie autonomii i sprawności”. Autonomia oznacza umiejętność odseparowania się od rodziców i niezależnego funkcjonowania w świecie, odpowiadającego naszym możliwościom wiekowym. Jest to zdolność do opuszczenia domu, prowadzenia własnego życia, posiadania tożsamości, celów i kierunku niezwiązanych z naszymi rodzicami (Young, Klosko, 2013). Kluczowymi w procesie kształtowania się autonomii i ekspresji są relacje z rodzicami bądź opiekunami i ich podejście wychowawcze. Zachowania rodzicielskie w konsekwencji wykształcają zdolność do radzenia sobie w życiu dorosłym. Badania pokazują, że istnieją style rodzicielskie, które mogą przyczyniać się do rozwoju osobowości zależnej. Zależni klienci często mieli autorytarnych rodziców, czasami nadopiekuńczych (Cleveland Clinic, 2014). Tego typu wychowanie może prowadzić do uzależnienia dzieci od innych oraz braku samodzielności. Nadmierna opieka i podp...

pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Przypisy