Dołącz do czytelników
Brak wyników

Współpraca z...

23 stycznia 2020

NR 19 (Styczeń 2020)

Czy trudny czas dojrzewania to problem współczesnych nastolatków, czy dar, któremu zawdzięczamy ewolucję ludzkości?

137

DNA – kwas dezoksyrybonukleinowy jest podstawowym budulcem naszego ciała. Jest też odpowiedzialny za różnorodność, selekcję i dziedziczenie określonych cech. Dzięki temu nasz gatunek posiada umiejętności dostosowania się do warunków środowiskowych, co jest kluczowym elementem tego, co nazywamy ewolucją.

Jednak ewolucja to nie tylko nasze biologiczne DNA oraz genetyka, ale również kultura, technologia czy język. Ponadto, ewolucja ludzi nie jest tylko kwestią przypadku. Dano nam prawdziwy dar bycia w stanie dostosować nasze myślenie i zachowanie w taki sposób, aby celowo zmienić naszą sytuację, aby lepiej dostosować się do zdrowego, wartościowego życia.

Dzięki odkryciom ze świata nauki jesteśmy w stanie wyodrębnić zestaw uniwersalnych umiejętności psychologicznych, z którymi się rodzimy i które – podobnie jak w przypadku naszego biologicznego DNA – odpowiedzialne są za nasze umiejętności adaptacyjne, skuteczność w zmieniającym się środowisku czy też wytrwałość na przekór niedogodnościom losu i zbliżaniu się do tego, co dla nas istotne. Proces rozwoju zarówno cech biologicznych ciała, jak i psychologicznych umiejętności umysłu nazywamy dojrzewaniem. To, jak rozwija się indywidualny, wrodzony potencjał u każdego oraz czy jest on właściwie wykorzystywany, zależy od wielu czynników – zarówno historycznych, jak i środowiskowych. Okres dojrzewania jest potrzebny, by odkrywać poszczególne umiejętności. By rozpoznać, które z nich są silniej a które słabiej rozwinięte. To czas, by trenować nasze cechy fizyczne i umiejętności psychiczne.

Esencją dotyczącą tego jak, jak możemy pomóc młodym ludziom trenować i rozwijać ich umiejętności psychologiczne w okresie dojrzewania, jest model DNA-V i książka Louisa Hayesa i Josepha Carriocchi Trudny czas dojrzewania. Łączy ona interwencje terapeutyczne oparte na dowodach naukowych z wiedzą dotyczącą psychologii rozwojowej oraz umiejętnościami pedagogicznymi.

DNA-V stanowi akronim od pierwszych liter umiejętności społecznych i emocjonalnych, które chcemy kształcić w młodych ludziach. I tak: litera „D” oznacza odkrywcę (Discoverer) – to metafora zachowań, które służą eksploracji, testowaniu świata, podejmowaniu ryzyka. Litera „N” jak nawigator (Noticer) – odpowiada umiejętnościom, które służą wchodzeniu w kontakt ze światem zewnętrznym, oraz temu, jak odbieramy sygnały, które płyną ze świata zewnętrznego, ale też jak jesteśmy w stanie obserwować i interpretować, odbierać sygnały z naszego wewnętrznego świata. Te sygnały nazywamy uczuciami lub emocjami. Ostatnia litera „A” oznacza administratora (Advisor) – to metafora tego, w jaki sposób posługujemy się naszymi zdolnościami językowymi i myśleniem, żeby nadawać sens światu, ale też jak uczymy się za pomocą symboli.

Wszystkie te umiejętności mają służyć czemuś, co jest centralne w tym modelu, czyli „V” – wartościowy rozwój i witalność w życiu (Values, vitality). Odkrywanie wartości czy życiowa witalność ma stanowić rodzaj drogowskazu, szczególnie kiedy w naszym życiu dzieje się coś trudnego. To kierowanie się naszymi wartościami ma nam pomóc przejść przez życiowe burze.

W ostatnich latach coraz częściej mówi się o zmianie w systemie edukacji z p...