Co uważność wnosi do psychoanalizy i jak psychoanaliza może wzbogacić uważność?

Metody terapii

Uważność (mindfullness) jako droga do poprawy dobrostanu psychofizycznego została wprowadzona do psychoterapii i medycyny przez Jona Kabat-Zinna pod koniec lat 70. XX w. Tradycja łagodzenia ludzkiego cierpienia i rozwijania współczucia liczy ponad 2500 lat i wywodzi się ze wschodnich praktyk medytacyjnych (Thera, 1962). W porównaniu z nią psychoanaliza jako sposób poznawania, wyjaśniania i leczenia psychiki człowieka jest zjawiskiem stosunkowo nowym, powstałym na przełomie XIX i XX w. Mimo odległości czasu i miejsca narodzin obu systemów mają one wiele punktów stycznych i wzajemnie się przenikają. W niniejszym artykule spróbuję je porównać i wykazać, w jaki sposób obie tradycje mogą się uzupełniać.

„Jeśli jako terapeuci współczujemy pacjentowi, ale brakuje nam mądrości, to istnieje ryzyko, że przytłoczą nas emocje – nie zdołamy odkryć sposobu na wyjście z cierpienia i uznamy, że terapia nie ma sensu. Jeśli jednak mamy w sobie mądrość – rozumiemy zawiłość sytuacji pacjenta i potrafimy dostrzec rozwiązanie, ale nie pojmujemy głębi jego rozpaczy – to nasze sugestie terapeutyczne padną na jałowy grunt” (Germer, 2015: 37).

REKLAMA

Korzenie

Świadoma obserwacja bieżącego doświadczenia jest zapewne tak stara jak rodzaj ludzki. Na kanwie systematycznego kontemplowania i medytowania (tak powszechnego w hinduizmie i buddyzmie) powstał trening oparty na uważności. Zachodni psychologowie niechętnie inkorporowali założenia wschodnich filozofii, ale skwapliwie korzystali z ich zdobyczy, konceptua­lizując uważność jako zestaw technik i umiejętności, które mogą być uczone niezależnie od jakiegokolwiek systemu religijnego czy metafizycznego. Podobnie zresztą obchodzimy się obecnie z psychoanalizą, wykorzystujemy jej osiągnięcia, a kwestionujemy ich empiryczne podstawy. Jon Kabat-Zinn (2005: 24) zdefiniował uważność jako: „szczerą, otwartą i niewartościującą świadomość następujących po sobie chwil”. Istoty uważności nie da się w pełni ująć słowami, ponieważ jest trudnym do uchwycenia doświadczeniem niewerbalnym, obejmującym wrażenia zmysłowe, somatyczne, intuicyjne i emocjonalne, a jej doskonalenie wymaga gruntownej praktyki (Gunaratana, 2002). Uważność nie jest ani samodzielną techniką, ani metodą terapeutyczną, chociaż istnieje wiele różnych sposobów jej rozwijania i modeli terapeutycznych opartych na jej praktykowaniu.

Psychoanaliza została stworzona przez lekarza Zygmunta Freuda (1856–1939), który pokonując opór wiedeńskiego środowiska przed wprowadzaniem nowatorskich idei, skupił wokół siebie wielu psychiatrów i specjalistów innych dziedzin. Zafascynowany odkryciami na temat funkcjonowania umysłu, Freud sformułował wiele definicji psychoanalizy, które na różne sposoby opisują pracę, jaką należy wykonać, aby wnieść do świadomości chorego wyparty przez niego materiał psychiczny. Psychoanaliza wywarła wielki wpływ na prądy intelektualne w XX w. i nadal jest bardzo inspirująca dla współczesnej humanistyki. Można posługiwać się nią do interpretowa...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Dołącz do grona specjalistów, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę

Co dwa miesiące otrzymuj sprawdzone narzędzia i artykuły tworzone przez ekspertów-praktyków. Pogłębiaj wiedzę, pracuj sprawniej, pewniej i bądź przygotowany na najbardziej skomplikowane przypadki.

900+ specjalistycznych artykułów
50+ wydań archiwalnych
Aktualne metody terapii
Kryteria diagnostyczne
Bogata bibliografia
Czytaj lub słuchaj - jak wolisz!
Psychologia w Praktyce - WIEDZA - STUDIA PRZYPADKÓW - NARZĘDZIA • Prenumerata już od 399 zł/rok

Przypisy