Bezsenność u dzieci

Dlaczego dzieci nie śpią?

Studium przypadku Otwarty dostęp

Bezsenność u dzieci jest wbrew pozorom stosunkowo częstym zjawiskiem. Szacuje się, że 20–30% dzieci w wieku 1–3 lat ma problemy z zasypianiem i licznymi wybudzeniami w nocy (Sadeh, 2009), z kolei u 15% dzieci w wieku 4–10 lat rodzice zgłaszają różnego typu opór przed położeniem się spać, a 9–13% nastolatków spełnia kryteria bezsenności przewlekłej (Owens, 2010).

U dzieci, podobnie jak u dorosłych, rozróżnia się bezsenność przewlekłą, krótkotrwałą oraz innego typu. Bezsenność przewlekłą u dzieci według klasyfikacji ICDS3 rozpoznaje się, gdy dziecko (często zgłasza to jego opiekun) ma trudności z zaśnięciem i/lub utrzymaniem ciągłości snu, zbyt wcześnie wstaje, stawia opór przed położeniem się spać o określonej godzinie, żeby zasnąć wymaga interwencji opiekuna (kryterium A). Dodatkowo obserwuje się minimum jeden z następujących objawów w trakcie dnia wynikający z problemów ze snem: zmęczenie, pogorszenie koncentracji uwagi i pamięci, pogorszenie funkcjonowania społecznego (w rodzinie, w szkole), zaburzenia nastroju/drażliwość, senność w trakcie dnia, zaburzenia zachowania (nadaktywność, impulsywność, agresja), niezadowolenie ze swojego snu (kryterium B). Zgłaszane objawy nie mogą być wytłumaczone zbyt krótkim czasem przeznaczanym na sen lub warunkami, w jakich dziecko śpi (brak zapewnionej ciszy, odpowiedniego zaciemnienia, wygodnego łóżka) (kryterium C). Zaburzenia snu i wynikające z tego zaburzenia funkcjonowania w ciągu dnia są obserwowane co najmniej trzy razy w tygodniu, przez co najmniej trzy miesiące. Trudności tych nie można wytłumaczyć innymi zaburzeniami snu (ICDS3, 2014).
Powody bezsenności u dzieci mogą być różnorodne – najczęściej obserwowana jest tzw. bezsenność behawioralna, która u dzieci w wieku przedszkolnym może dotyczyć około 10–30%, a w pierwszych latach szkoły około 15% populacji dziecięcej (Owens, 2017). Ogólnie można ją podzielić na związaną z uwarunkowaniem początku snu oraz wynikającą z nieprawidłowego wyznaczania granic przez rodziców (bezsenność z braku dyscypliny). Z kolei u dzieci w wieku szkolnym i u nastolatków częściej obserwuje się, podobnie jak u dorosłych, bezsenność psychofizjologiczną. Bezsenność u dzieci może też być wynikiem pierwotnych zaburzeń snu (zespół niespokojnych nóg, zaburzenia oddychania w czasie snu), różnych chorób somatycznych (kolka, refluks, dolegliwości bólowe, infekcje, ząbkowanie), psychiatrycznych (zaburzenia lękowe, depresja), neurologicznych (padaczka), a także stosowanych leków i substancji. Dzieci mogą zacząć gorzej spać w okresach osiągania tzw. kamieni milowych, np. gdy dziecko zaczyna chodzić, a także w wyniku procesów rozwoju psychicznego, np. w fazie lęku separacyjnego (dziecko ma problemy z rozstaniem się z rodzicem na noc). Warto również wspomnieć o tzw. chronotypach – dzieci o typie „sowy”, fizjologicznie zasypiają później i w efekcie nie chcą kłaść się spać o ustalonej przez rodziców porze, w przeciwieństwie do chronotypu skowronka. Preferencje te z reguły ustalają się w środkowym dzieciństwie.
Bezsenność behawioralna u dzieci objawia się różnymi trudnościami w zaśnięciu, wydłużonym czasem zasypiania, opóźnianiem godziny położenia się do snu, a nawet znacznym oporem przed snem, przedłużającymi się wybudzeniami w nocy wymagającymi interwencji rodziców. Skutki są negatywne, zły sen wpływa nie tylko na dziecko (rozdrażnienie, pobudzenie psychoruchowe, pogorszenie koncentracji uwagi), ale m...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy