Trening orientacji w rzeczywistości w pracy z osobą starszą z zaburzeniami neuropoznawczymi w nurcie metody Montessori Senior – Montessori Lifestyle®

Metody terapii

W przebiegu zaburzeń neuropoznawczych następują pogłębiające się trudności poznawcze. Stopniowa utrata pamięci, mowy, funkcji uwagi, zdolności uczenia się powoduje dezorientację (Byczewska-Konieczny, 2017). Trudności w orientacji w przestrzeni, w czasie oraz w stosunku do własnej osoby poważnie wpływają na jakość życia i samodzielność seniora, a nierzadko wywołują trudne dla otoczenia zachowania reaktywne (Moniz-Cook, Stokes i Agar, 2003). Trening orientacji w rzeczywistości ma na celu wspomóc osobę doświadczającą trudności w orientacji. W poniższym artykule omówione zostaną zagadnienia związane z treningiem orientacji w rzeczywistości w nurcie metody Montessori Senior – Montessori Lifestyle®.

Metoda Montessori Senior – Montessori Lifestyle®

Autorem adaptacji pedagogiki Montessori (Puślecki, 1996; Miksza, 2009; Gutowska, 2017) do potrzeb seniorów z zaburzeniami neuropoznawczymi jest Cameron Camp (2010; Kamińska, 2019a, 2019b, 2019c). W swojej koncepcji w praktyczny sposób połączył zagadnienia neuronauki z ideami Marii Montessori. Metoda Montessori Senior – Montessori Lifestyle® (MS-ML®) to zbiór nowatorskich technik w pracy z seniorami z zaburzeniami neuropoznawczymi. Podstawą tego podejścia jest sposób rozumienia potrzeb osób starszych z ich perspektywy. Skoncentrowanie na osobie i dostrzeganie umiejętności pomimo deficytów to tylko niektóre z punktów wspólnych pedagogiki Marii Montessori i metody MS-ML®. Obydwa podejścia łączy również holistyczne spojrzenie na człowieka, a naczelnymi wartościami są godność, równość, szacunek i zaufanie.

Warto podkreślić, że w Polsce znana jest także inna wersja adaptacji metody Marii Montessori dla seniorów (niebędąca tematem tego artykułu), której autorką jest Christine Mitterlechner. Jej metoda dookreślana jest jako „Radość uczenia się przez całe życie” i opiera się na modelu L3M (life long learning). Choć metody Campa i Mitterlechner wywodzą się ze wspólnego źródła, to nie są tożsame (Miksza, 2014; Kamińska, 2019c, d).

Sposoby pracy proponowane w nurcie metody MS-ML® są dostosowane do osób starszych, ich indywidualnych potrzeb i możliwości. Celem metody jest zwiększenie aktywnego zaangażowania w zajęcia, wzmocnienie poczucia kontroli nad własnym życiem oraz poczucia bycia członkiem wspólnoty. Podejście to pozytywnie wpływa na samodzielność seniorów z zaburzeniami neuropoznawczymi, sprawność poznawczą oraz łagodzenie zachowań reaktywnych (Moniz-Cook, Stokes i Agar, 2003). Warto podkreślić, że metoda MS-ML® ma zastosowanie wobec seniorów bez względu na stopień głębokości zaburzeń neuropoznawczych. Ważne jest adekwatne przygotowanie i sposób prezentowania zadań, jakie proponuje się seniorom (Camp, 2010; Kamińska, 2019a).

Skuteczności technik pracy w nurcie metody MS-ML® dowiedziono w wielu badaniach (zob.: Judge, Camp i Orsulic-Jeras, 2000; Lin, Huang, Su, Watson, Tsai i Wu, 2010; Hopper, Bourgeois, Pimentel, Qualls, Hickey, Frymark i Schooling, 2005; Van der Ploeg i O'Connor, 2010; Vance i Porter, 2001; Lee, Camp i Malone, 2007).

Współczesny system opieki nad osobami z chorobą Alzheimera i innymi zaburzeniami neuropoznawczymi zbudowany jest w oparciu o model biomedyczny. W modelu tym uwaga skupiona jest na nieuleczalnej chorobie oraz jej symptomach, natomiast senior, który otrzymał diagnozę, często redukowany jest do roli chorego czy pacjenta (Gabryelewicz, 2018; Durda, 2010).

Metoda MS-ML® wpisuje się w nurt podejścia skupionego na człowieku (Kitwood, 1997). Zamiast na chorobie i jej symptomach koncentruje się na człowieku i jego potrzebach. W perspektywie MS-ML® trudności wywołane neurodegeneracją, takie jak zapominanie, gubienie rzeczy czy brak orientacji w przestrzeni, postrzegane są przez pryzmat niepełnosprawności poznawczej. Jeśli u osoby starszej zauważa się takie symptomy, to zamiast uznać je za efekt „choroby” i biernie zaakceptować, traktuje się je jako swoiste ograniczenia i szuka sposobów, by poprawić funkcjonowanie oraz przywrócić seniorowi możliwie jak największą sprawność i samodzielność (Camp, 2010; Kamińska, 2019a).

POLECAMY

Cele metody

...

pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Przypisy