Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii

30 września 2017

NR 2 (Marzec 2017)

Samoocena i samoakceptacja kobiet będących w okresie klimakterium

0 34

Wiele kobiet, wchodząc w okres menopauzy, zamyka się w sobie, izoluje, wycofuje z życia społecznego i czuje bezradność. Odczuwany dyskomfort jest dla nich tak duży, że trudno im poradzić sobie z prostymi wyzwaniami. Widzą, jak starzeje się ich ciało, a każdej prostej czynności fizycznej towarzyszy ból i szybkie zmęczenie. Objawy fizyczne są tylko początkiem problemów. Największe zmiany dokonują się w obrębie życia emocjonalnego  oraz psychicznego kobiety…

Kobieta i kobiecość to temat, który od zawsze pasjonował ludzi różnych dziedzin nauki i sztuki. Kobiety rzeźbiono, portretowano, opisywano. Ukazywano w roli idealnych istot niosących ukojenie lub demonów sprowadzających mękę. Przez jednych są kochane i uwielbiane, podawane za wzór wytrzymałości, a jednocześnie drudzy kojarzą kobiecość z bezbronnością, kruchością, słabością.

Kulturowe konteksty menstruacji

Choć wielokrotnie na kartach historii wykazywały się walecznością, zaradnością i odwagą, a wizerunek kobiety ewoluował w XXI wieku, nadal uważa się je za „słabą płeć”. Jednak pewnego rodzaju lęk wzbudzają procesy fizjologiczne, jakie zachodzą w organizmie kobiety, związane przede wszystkim z menstruacją, owulacją oraz procesem klimakterium. W czasach prehistorii występowanie miesiączki było tematem tabu, z którym wiązało się wiele mitów, przesądów i zakazów. W przeszłości kobiety przechodzące menstruację były separowane od reszty populacji, a praktyka ta ma miejsce jeszcze w niektórych rejonach naszego globu do dnia dzisiejszego. 

Dla wielu kobiet zaskakujące okazuje się zjawisko menopauzy i związanego z nim ustania krwawienia menstruacyjnego.

Wiek średni w życiu kobiety – kryzys adaptacyjny lub szansa na rozwój

Wiele kobiet uważa, że wiek średni to najbardziej harmonijny okres życia. Dzieci są już dorosłe, sprawy zawodowe ustabilizowane, kwestie materialne są w miarę zaspokojone. Kobiety często odkrywają nowe zainteresowania, nawiązują nowe przyjaźnie. Jest to taki etap w życiu, kiedy mają one więcej czasu dla siebie i własnego rozwoju. To wszystko daje im możliwość bycia aktywnymi, jak nigdy przedtem. Dzięki temu pojawiają się nowe perspektywy działania. Wiele kobiet odżywa, inwestując w siebie, i angażuje się w kontakty towarzyskie, działalność społeczną, a także zawodową.

Jednak znaczna liczba kobiet, wchodząc w okres menopauzy (a jest to aż 30% ogólnej populacji kobiet), doświadcza poważnego kryzysu:

  • zamyka się w sobie, izoluje, wycofuje z życia społecznego,
  • czuje bezradność wobec procesu starzenia ciała,
  • doświadcza bólu i zmęczenia podczas prostych czynności fizycznych,
  • jest podatna na wahania nastrojów,
  • jest narażona na poważne schorzenia, choć okres klimakterium nie jest stanem chorobowym, jednak może przyczyniać się do powstania takich chorób, jak: nadciśnienie, miażdżyca, osteoporoza, cukrzyca typu II,     choroby nowotworowe, otyłość, choróby serca.

Z czego wynika fakt, że wiele kobiet przechodzi ten okres bez większych problemów, natomiast dla innych życie staje się udręką?

Cykliczne zmiany hormonalne w życiu kobiety

W ciągu ponad czterdziestu lat życia, kiedy kobieta jest w wieku rozrodczym, jej osobowość do pewnego stopnia kształtuje się pod wpływem przebiegu cyklu miesiączkowego. Owe cykliczne rezultaty oddziaływania hormonów, zwłaszcza te, które są charakterystyczne dla okresu przedmiesiączkowego, często dają o sobie znać w okresie menopauzy. Można by sądzić, że przekwitanie jest jakby przedłużonym stanem przedmiesiączkowym, ponieważ menopauza i menstruacja mają wspólną cechę. Jest nią obniżony poziom estrogenu. Zmniejszenie wydzielania tego hormonu przez kobiecy organizm wpływa na:

  • ryzyko depresji,
  • uczucie niepokoju,
  • gwałtowne zmiany nastroju,
  • skłonność do irytacji,
  • bezsenność,
  • kłopoty z pamięcią.

Podejście kobiet do menopauzy jest bardzo zróżnicowane. Dla jednych jest ona oczekiwaną zmianą, momentem wyzwolenia: nie trzeba już się martwić o antykoncepcję ani decydować, czy mieć jeszcze dzieci. Co więcej, nie ma już uciążliwych menstruacji, które powodowały, że dla niektórych kobiet kilka dni każdego miesiąca ich płodnego okresu życia było trudnych do zniesienia. Inne kobiety odczuwają smutek i żal za utraconą płodnością. Oczekiwana długość życia kobiety obecnie wynosi ponad 78–80 lat, jednak niewiele z nich tak uznaje i trudno im wyobrazić sobie, że menopauza to nie koniec życia, tylko początek nowego okresu, który może stanowić nawet jedną trzecią życia.

„Menopauza” i „klimakterium” – etymologia pojęć i obszary semantyczne

Termin „menopauza” i „klimakterium” często są używane zamiennie, co jest błędem.

 

Menopauza

Termin pochodzi od dwóch greckich słów: „miesiąc” i „zakończenie”, a oznacza koniec występowania cykli płciowych. Definiuje się ją jako ostatnią miesiączkę.

 

Ponieważ w okresie przedmenopauzalnym cykle płciowe bywają już nieregularne, pojawienie się menopauzy można stwierdzić niejako po fakcie, jeśli w ciągu 12 miesięcy od ostatniego krwawienia miesiączkowego cykl płciowy już się nie powtórzył.

W miarę upływu lat kobieta staje się coraz mniej płodna. Mówimy wtedy, że wkracza w okres klimakterium.

 

Klimakterium

Określenie również pochodzi od greckich słów oznaczających „szczebel w drabinie” i „czas krytyczny”. W znaczeniu medycznym klimakterium jest definiowane jako czas przejściowy między okresem płodnym w życiu kobiety a ostatecznym zakończeniem etapu płodności.

 

Jak wynika z etymologii terminów, „klimakterium” jest pojęciem szerszym niż „menopauza”, gdyż obejmuje okres od obniżenia płodności aż do kresu teoretycznej możliwości zajścia w ciążę. Porównanie tych dwóch stanów zostało zawarte w tabeli.

 

Tab. 1. Porównanie terminów: „menopauza i klimakterium” (za M. Stoppard, 1995)
Menopauza Klimakterium

lustrzane odbicie menarche

lustrzane odbicie dojrzewania
zdarzenie biologiczne ciąg zmian hormonalnych
koniec menstruacji

okres spadku produkcji 
hormonów i ustawania 
działalności jajników

zwykle ma miejsce 
pomiędzy 48 – 52 
rokiem życia

trwa od około 
40 – 60 roku życia 
(i dłużej)

 

Seksualność kobiety w okresie klimakterium

Menopauza jest postrzegana jako jedna z faz w życiu kobiety. Wydłużył się średni czas życia kobiety, większość z nich w tym wieku akceptuje swoją seksualność i odczuwa potrzebę życia seksualnego. Z badań wynika, że 80% kobiet po menopauzie deklaruje, że seks jest dla nich ważny. Jednak u wielu kobiet z powodu chorób, samotności i zaburzeń seksualnych partnera spada lub zanika aktywność seksualna.

Okazało się, że zmiany hormonalne w wieku menopauzalnym mają mniejszy wpływ na aktywność seksualną niż na zdrowie, relacje partnerskie i jakość życia seksualnego przed menopauzą. Kobiety zainteresowane życiem intymnym i mające udany związek ze sprawnymi seksualnie partnerami mają motywację do kontynuowania kontaktów. Negatywny wpływ na seksualność kobiet może mieć wiek, gdyż obserwuje się fizjologiczne zmiany ogólnoustrojowe, które zmieniają dotychczasowe doznania natury intymnej.

Do zmian w sferze intymnej najczęściej występujących w okresie klimakterium możemy zaliczyć:

  • zmniejszenie przekrwienia gruczołów sutkowych i skóry w czasie podniecenia,
  • zmniejszenie nabrzmienia łechtaczki i zdolności podnoszenia się warg sromowych,
  • wymiar podłużny i poprzeczny pochwy ulega redukcji,
  • opóźnia się lubricatio,
  • trzon i szyjka macicy kurczą się,
  • następuje pogorszenie czucia w sferach erogennych i skrócenie fazy orgazmu.

Starzejąca się kobieta przeżywa kryzys egzystencjalny, a wiele czynników natury psychospołecznej, jak poczucie starzenia się, negatywny wizerunek własnego...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Psychologia w praktyce"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy