Dołącz do czytelników
Brak wyników

Podejście poznawczo-behawioralne w pracy z pacjentami z zaburzeniami odżywiania

Artykuły z czasopisma | 13 marca 2018 | NR 6
55

Terapia poznawczo-behawioralna dotyczy identyfikowania negatywnych przekonań i zastępowania ich racjonalnymi i realistycznymi. Modyfikacja sposobu myślenia pociąga za sobą zmianę w sferze emocji i co za tym idzie również zmianę zachowania. Również zmiana zachowania może sprzyjać modyfikacji funkcji poznawczych.

Celem artykułu jest przedstawienie założeń terapii poznawczo-behawioralnej oraz możliwości wykorzystania jej metod w pracy z osobami z zaburzeniami odżywiania.

Różne modele teoretyczne dotyczące etiologii zaburzeń odżywiania znajdują swoje praktyczne odniesienie. Psychoanalityczny model zaburzeń odżywiania pokazuje jak można rozumieć doświadczenia pacjenta. Dużą wagę przywiązuje do dwóch aspektów: (a) znaczenia przypisywanego objawom pacjenta, a także tego, jaką funkcję one pełnią oraz (b) roli okresu niemowlęctwa i późniejszych doświadczeń w kształtowaniu osobowości (Ogden, 2011). Ów model jest podstawą terapii psychoanalitycznej. Systemowy model zaburzeń odżywiania podkreśla, że zaburzenia odżywiania osadzone są w rodzinie, tzn. rozwijają się w wyniku relacji rodzinnych, ale także stają się elementem tych relacji. Ten model wykorzystywany jest w terapii rodzinnej (systemowej). Wyniki badań wskazują, że w przypadku leczenia jadłowstrętu psychicznego terapia rodzinna jest najbardziej skuteczną formą pomocy. Celem terapii jest zmiana systemu, jego struktury: sposobu komunikowania się, wzajemnych stosunków, relacji i granic między poszczególnymi członkami rodziny.

Poznawczo-behawioralny model zaburzeń odżywiania odwołuje się do błędnych przekonań i myśli (a co za tym idzie postaw/zachowań i emocji) pacjenta na temat jedzenia, masy ciała oraz własnego wyglądu oraz pozytywnych i negatywnych wzmocnień zachowań charakterystycznych dla tych zaburzeń. Prezentowany model stanowi podstawę terapii poznawczo-behawioralnej, uważanej za najbardziej efektywną w leczeniu bulimii psychicznej oraz zespołu z napadami objadania się (binge eating disorder). Biorąc pod uwagę specyfikę objawów zaburzeń odżywiania, można wskazywać, że terapia poznawczo-behawioralna jest podejściem adekwatnym. Nieadaptacyjne schematy dotyczące własnej osoby oraz towarzyszące im nadmierne zaabsorbowanie i przeszacowywanie własnej sylwetki to problemy natury poznawczej (Fairburn, 2013; Murphy i wsp., 2012). Natomiast podejmowane zachowania kompensacyjne w postaci nadmiernej aktywności fizycznej, restrykcyjnej diety, przeczyszczania się i wymiotów wskazują na aspekt behawioralny.

 

Terapia poznawczo-behawioralna dotyczy identyfikowania negatywnych przekonań i zastępowania ich racjonalnymi i realistycznymi. Modyfikacja sposobu myślenia pociąga za sobą zmianę w sferze emocji i co za tym idzie również zmianę zachowania. Również zmiana zachowania może sprzyjać modyfikacji elementów poznawczych.Jak podkreślają Waller i wsp. (2011) terapia poznawczo-behawioralna jest skoncentrowana na zmianie „teraz”, nie zaś w bliżej nieokreślonej przyszłości. Dlatego też istnieją pewne zalecenia dotyczące liczby sesji terapeutycznych. Uważa się, że 20 sesji jest wystarczające w pracy z pacjentami z bulimią lub atypową bulimią. Zaś w przypadku jadłowstrętu psychicznego, praca wymaga większego nakładu czasu – obejmuje 40 sesji w przypadku osiągania prawidłowej masy ciała. Należy jednak pamiętać, że w sytuacji stanu zagrożenia życia (wskaźnik masy ciała poniżej 15 kg/m2) terapia nie jest wskazana, a pacjent powinien być hospitalizowany.

Rycina 1. Sformułowanie rozwoju i podtrzymywania zaburzenia u pacjentki z jadłowstrętem psychicznym – przykład

Konceptualizacja przypadku

Niezwykle ważną rolę odgrywa w terapii poznawczo-behawioralnej sformułowanie (konceptualizacja) przypadku. Pomaga terapeucie zrozumieć trudności pacjenta, przygotować plan leczenia, a także wybrać odpowiednie techniki i metody pracy tera...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Psychologia w praktyce"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy