Odnajdywanie i leczenie tychże części naszej osobowości i obdarowywanie ich odpowiednim rodzajem zdrowego rodzicielstwa (w myśl terapii schematów) jest zgodne z opartym na uważności współczuciem, otwartym, czułym, ciekawym, odważnym i mądrym – dokładnie takim, jakim chcielibyśmy widzieć Zdrowego Dorosłego w TS.
Celem artykułu jest zaledwie krótki opis dwóch wybranych elementów pracy doświadczeniowej – wyobrażeniowej i „z krzesłami” – w terapii schematów i skoncentrowanej na współczuciu pacjentki w kryzysie zawodowym i schematem zależności/niekompetencji (Gilbert i Choden, 2019; Roediger i wsp., 2021; Wahl, 2017, 2024). Oba opisane w artykule ćwiczenia wykorzystane w pracy z pacjentką używane są w CFT i jednocześnie możliwe jest ich wykorzystanie w ramach kontekstualnej terapii schematów2 (TS) (Roediger i wsp., 2021).
Wprowadzając podejście skoncentrowane na współczuciu w terapii indywidualnej, zakładamy istnienie „dwóch psychologii”3 (ryc. 1), które tworzą atrybuty współczucia jako umiejętności angażowania się, zapobiegania i zmniejszania cierpienia (Gilbert i Choden, 2019: 136; Lee, 2012: 92). „Pierwsza psychologia dotyczy atrybutów wrażliwości, troski o dobrostan, nieoceniania, tolerancji na dystres, empatii i współodczuwania. Druga dotyka treningu umiejętności, w którego skład wchodzą oddziaływania ukierunkowane na zmiany w zakresie procesów uwagi, procesów wyobrażeniowych, myślenia, czucia zmysłowo-sensorycznego, czucia emocjonalnego i zachowania” (Ibidem). Artykuł ogranicza się do opisu treningu umiejętności, poprzez który budowane jest współczucie w ostatnim z dalej wymienionych przepływów współczucia: od innych, dla innych i w ukierunkowaniu na siebie (Wahl, 2017: 17).
Terapia skoncentrowana na współczuciu wykorzystuje pracę uważnościową i medytacyjną między innymi do budowania samowspółczucia (self-compassion) poprzez tzw. Współczujące Ja (Neff i Germer, 2018), które wspomaga regulację emocjonalną w trzech obszarach – systemie wykrywania zagrożenia, systemie poszukiwania zasobów i systemie ukojenia (ryc. 2). Ćwiczenie doświadczeniowe z krzesłami opisane w artykule opierać się będzie na tym założeniu terapii CFT (tj. istnienia trzech systemów regulacji emocjonalnej, które nawzajem na siebie oddziaływują w celu kontrolowania i podtrzymywania naszych zmieniających się stanów emocjonalnych i fizjologicznych, które rozumiem również jako tryby w TS). System wykrywania zagrożenia pomaga nam zauważać zawczasu różne zagrożenia i reagować na nie poprzez poszukiwanie ochrony i bezpieczeństwa (często łączy się z takimi emocjami jak złość, lęk czy obrzydzenie). System dążenia i poszukiwania zasobów ma na celu aktywowanie nas do koncentrowania się na działaniu, motywowaniu się, osiąganiu i na zasobach, co umożliwia nam przetrwanie i rozwój poprzez napęd, ekscytację i nadkompensację. Trzeci system jest obszarem zadowolenia i ukojenia, który pomaga nam równoważyć i regulować pozostałe dwa systemy poprzez kojącą życzliwość i bezpieczeństwo dające poczucie łączności ze sobą i innymi (Welford, 2021: 30–31).
Terapia schematów wykorzystuje, oprócz tzw. ograniczonego powtórnego rodzicielstwa, techniki doświadczeniowe – wyobrażeniowe i „pracę z krzesłami” – do budowania Zdrowej Dorosłej perspektywy i dbałości o Wrażliwe Dziecięce części Ja, które są chronione przez schematy życiowe i tryb...
Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.
Dołącz do grona specjalistów, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę
Co dwa miesiące otrzymuj sprawdzone narzędzia i artykuły tworzone przez ekspertów-praktyków. Pogłębiaj wiedzę, pracuj sprawniej, pewniej i bądź przygotowany na najbardziej skomplikowane przypadki.
