Dołącz do czytelników
Brak wyników

Czy dzieci czują bluesa?
Stymulowanie rozwoju mózgu i aktywizacja ekspresji emocji u dzieci poprzez muzykę i ruch

Artykuły z czasopisma | 3 października 2017 | NR 4
35

Rozwój poprzez sztukę buduje dojrzałość u dziecka, która łączy się z jego doświadczeniem w sferze motorycznej, umysłowej, emocjonalnej i społecznej. O dojrzałości społeczno-emocjonalnej świadczy pewien stopień uspołecznienia umożliwiający dziecku nawiązywanie kontaktów z rówieśnikami i zdolność do podjęcia edukacji szkolnej. U dzieci zauważa się pewne dysfunkcje psychofizyczne, które mogą być korygowane przez rytmikę, taniec, muzykę i sztukę.

Ciało wyraża zniecierpliwienie, gniew, brak wiary, zaufania, często nienawiść i skrytość. Stąd zaciśnięte usta u dzieci, przygarbione ramiona, nerwowe ruchy rąk i niepokój wewnętrzny u dziecka. Taniec pełni rolę niewerbalnej ekspresji emocji – opowiada o kłopotach, zmartwieniach, zadawnionych kompleksach, o tym, co nasze ciało pamięta. W tańcu zrzucamy swoje maski, odzyskujemy własny rytm, płynność ruchów, grację i oczyszczamy się z negatywnych emocji.

Zabawy taneczne i gry ruchowe wpływają korzystnie na wszechstronny rozwój dzieci: wyrabiają poczucie rytmu, estetykę ruchu i wrażliwość muzyczną, wyobraźnię przestrzenną, a także kształtują wolę, charakter, rozwijając takie cechy, jak: samodzielność, śmiałość, pomysłowość, panowanie nad sobą i zdyscyplinowanie. Muzyka ma zdolności harmonizowania relacji dziecka ze światem.


Wychowawcze funkcje muzyki

Zarówno przedszkole, jak i szkoła poprzez sztukę powinny rozwijać u dziecka potrzeby intelektualne, ekspresyjne, estetyczne, emocjonalne i kulturowe. Sztuka może pomagać w zrozumieniu życia, uczy żyć, tłumaczy życie, objaśnia je.

Taniec ma swoją szczególną funkcję – pozwala redukować negatywne emocje, stres oraz napięcie ciała i umysłu. Harmonia ciała i umysłu ułatwia poznanie siebie i swoich emocji, a także uczy porozumiewania się z innymi.

Muzyka jest jedną ze sztuk, która najbardziej fascynuje dziecko, dlatego należy dbać o to, aby przekazywać dzieciom dobre wzorce, aby nie zepsuć lub nie zaburzyć ich wyczucia estetycznego. Już od najmłodszych lat dziecko powinno być wprowadzane w „tajemniczy” świat muzyki. Kontakt dziecka z muzyką nie rodzi się sam, powstaje on pod wpływem celowego kontaktu inicjowanego w obszarze wychowania i edukacji przez szkołę i rodziców (Górniok-Naglik, 2000).

Przejawem twórczej postawy dzieci jest improwizacja, dzięki której uczą się wyrażania własnych przeżyć, nadawania im określonych kształtów czy ujmowania ich w ustaloną formę oraz sprzężenia zwrotne, jakie zachodzą pomiędzy dziełem a jego twórcą.

Wartości, jakie niesie ze sobą upowszechnianie muzyki:

  • kształtowanie kultury muzycznej,
  • doskonalenie smaku,
  • rozwijanie umiejętności słuchania,
  • rozumienie własnej psychiki, obyczajów, warunków życia,
  • rozbudzenie zainteresowań i sympatii do ludzi,
  • kształtowanie umiejętności wypowiadania się, odczuwania piękna,
  • oddziaływanie na dyspozycję dziecka do pracy,
  • rozwijanie poczucia więzi grupowej, samodzielności itp.

Muzyka stanowi zatem niezbędny element dla psychicznej aktywności dziecka i jego rozwoju dojrzałej osobowości (Adamski, 2008).

Lecznicze walory muzyki

Leczenie muzyką doskonale się sprawdza w pracy z dziećmi z różnymi dysfunkcjami psychicznymi:

  • w leczeniu nerwic,
  • autyzmu,
  • niedorozwoju umysłowego,
  • depresji,
  • nadpobudliwości w chorobach psychicznych itp.

 

Dzieci poprzez muzykę i taniec mają szansę:

  • wyrazić siebie,
  • reagować spontanicznie – pod wpływem muzyki klaszczą, przytupują, wykonują swobodneruchy,
  • uczyć się mówienia o muzyce i zdobywania nowych doświadczeń,
  • redukować negatywne emocje, stres oraz napięcie ciała i umysłu,
  • obniżyć poziom lęku,
  • poprawić koncentrację,
  • zredukować napięcie psychofizyczne,
  • rozładować nadmiar energii i agresji,
  • poprawić koordynację ruchową i wytrzymałość,
  • podnieść samoocenę (Adamski, 2009; Dutkiewicz, 2000).

 

Muzyka w pracy z dziećmi niewidomymi

Często jest wykorzystywana w pracy z dziećmi niewidomymi i odgrywa ogromną rolę w ich życiu, gdyż trafia wprost do ich sfery uczuciowej. Praca terapeutyczna z dziećmi niewidomymi wymaga szczególnej troski. Niepełnosprawność powoduje, że dzieci te często zamykają się w sobie, są niechętne do pracy w grupie i cierpią z powodu zaniżonej samooceny. Zajęcia z rytmiki i muzyki zaspokajają naturalne potrzeby dziecka, kojarzą się z zabawą i sprawiają wiele radości.

Muzyka w rehabilitacji mowy

Badania wykazały, że istnieje wyraźny związek pomiędzy zaburzeniami mowy i sprawnością ruchową dzieci. E. Kilińska-Ewertowska pracowała z grupą dzieci, które wykazywały zaburzenia mowy, takie jak:

  • dyslalia,
  • jąkanie,
  • brak umiejętności prawidłowego odtwarzania tekstu słownego,
  • dyskoordynacja oddechowo-artykulacyjna,
  • zaburzenia tempa wypowiedzi słownej.

Pod względem intelektualnym dzieci te nie odbiegały od normy. Natomiast wykazywały trudności w nawiązywaniu kontaktów, ociężałość ruchową, zaburzenia napięcia mięśniowego, niskie poczucie wartości, problemy w uczeniu się, nieśmiałość, brak prawidłowego reagowania na zjawiska muzyczne: rytm, tempo, dynamika.

Ćwiczenia były prowadzone pod kątem:

  • kształcenia techniki ruchu, jego poczucia w czasie i przestrzeni,
  • uwrażliwienia na muzykę,
  • kształcenia umiejętności reagowania ruchem na tempo, głośność, barwę muzyki.

Wnioski z ćwiczeń są jednoznaczne – uzyskano poprawę w ogólnej sprawności ruchowej, poprawiła się koordynacja słuchowo-ruchowa, dzieci łatwiej zaczęły nawiązywać kontakty i nastąpiło polepszenie mowy (Kilińska-Ewertowska E., 1987, s. 31).

Dzieci z wadą słuchu pozbawione są umiejętności wyraźnego słyszenia dźwięków

Z myślą o nich stosuje się wiele technik na percepcję muzyki. Jedną z nich jest technika wibracyjna polegająca na tym, że dziecko całym ciałem styka się z instrumentem, np. fortepianem, na którym może się położyć. Z chwilą, gdy dziecko odczuje w...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Psychologia w praktyce"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy