Dołącz do czytelników
Brak wyników

Współpraca z...

19 lutego 2018

NR 7 (Styczeń 2018)

Cukrzyca typu 2 a trudności w sferze seksualnej

0 665

Satysfakcjonujące życie seksualne jest jedną z podstaw utrzymania związku i umocnienia więzi partnerskich (Duch-Krzysztoszek, 1997; Byers, 1999), a zatem jest istotne dla realizacji zadań rozwojowych związanych z partnerstwem. Wiele badań prowadzonych w różnych grupach wskazuje, iż zwiększa się liczba osób – zarówno kobiet, jak i mężczyzn – borykających się z problemami w tej sferze. Przyczyny dysfunkcji seksualnych mogą tkwić w zaburzeniach somatycznych, psychicznych, a także mogą być odpowiedzią psychiki na sytuację choroby somatycznej.
 

Sfera seksualna jest jednym z podstawowych wymiarów funkcjonowania człowieka. I choć seksualność kojarzy nam się przeważnie z okresem adolescencji oraz z częścią dorosłości – jesteśmy istotami seksualnymi przez całe życie. Zdrowie seksualne – zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia – zawiera biologiczne, emocjonalne, intelektualne oraz społeczne aspekty życia seksualnego, które są istotne dla pozytywnego rozwoju osobowości, a także dla komunikacji i miłości (WHO, 2001). Bliskie, intymne relacje, poczucie bezpieczeństwa i jedności w kontakcie z partnerem, akceptacja, uczucie spełnienia i czerpanie przyjemności z kontaktu z nim, to istotne czynniki dla satysfakcjonującej realizacji potrzeb seksualnych, a także dla poczucia ogólnego dobrostanu.

POLECAMY

Cukrzyca jest chorobą istotnie wpływającą na codzienne funkcjonowanie chorego, w wielu przypadkach wymaga znaczącej zmiany w dotychczasowym stylu życia – między innymi weryfikacji aktywności fizycznej oraz zmiany diety. W związku z licznymi powikłaniami, należy do chorób o szerokim spektrum negatywnych konsekwencji. 

Cukrzyca typu 2 a sfera seksualna

Konsekwencje choroby mogą dotyczyć także problemów z realizacją potrzeb seksualnych, które powodowane są zarówno zmianami mikro-, jak i makro- angiopatycznymi, zmianami neurologicznymi czy też współwystępującymi zaburzeniami hormonalnymi. Do przyczyn trudności w sferze seksualnej można także zaliczyć czynniki natury psychologicznej, 
np. związane z depresją czy lękiem, a także obrazem własnego ciała. Istotne są także działania uboczne stosowanych w cukrzycy leków (Lew-Starowicz, Długołęcka, 2014). W wielu przypadkach trudności w sferze seksualnej są niezauważane lub bagatelizowane – uważane za nieistotne w obliczu innych negatywnych konsekwencji choroby. Dodatkowym problemem jest fakt, iż o seksualności wiele osób nie potrafi otwarcie mówić, problemy w tej sferze są ukrywane. W Polsce trudności z mówieniem o seksualności dotyczą niemalże wszystkich, nawet części specjalistów. 

Raport Seksualność Polaków opublikowany w 2012 roku przez profesora Izdebskiego pokazuje, iż 73% osób zgłaszających się z różnymi problemami do lekarza nie zostało nigdy zapytanych o zdrowie seksualne. Wielu chorych w obliczu pojawienia się nawet znacznych trudności w zakresie realizacji potrzeb seksualnych nie szuka pomocy u specjalistów. Wiąże się to z powstającymi u nich negatywnymi emocjami, takimi jak: wstyd, poczucie winy czy zażenowanie związane z chorobą (Lew-Starowicz, Długołęcka, 2014), a także z niskim poczuciem własnej wartości. Badania prowadzone wśród kobiet z cukrzycą typu 2 (Sarkadi i Rosenqvist, 2003) wskazują, iż nawet w sytuacji, kiedy osoba chora posiada społeczne i emocjonalne zasoby do poszukiwania pomocy specjalisty, często nie korzysta z tej możliwości.

W cukrzycy typu 2 zaburzenia mogą dotyczyć wszystkich faz reakcji seksualnej. Przyjmuje się, iż wśród mężczyzn zaburzenia seksualne częściej wynikają z działania czynników somatycznych, wśród kobiet natomiast psychogennych. Częstość występowania problemów seksualnych u osób z cukrzycą jest wyższa niż u osób bez cukrzycy. Szacuje się, iż dotyczą one 20–35% kobiet oraz 35–60% mężczyzn w tej grupie.

 

Cukrzyca typu 2 - epidemia XXI wieku

Cukrzyca typu 2 jest chorobą przewlekłą, której częstość występowania rośnie z roku na rok, a wiek rozpoznania znacznie się obniża. Choroba ta była do niedawna kojarzona przede wszystkim z osobami w drugiej połowie średniej oraz w późnej dorosłości. W chwili obecnej w zasadzie jest rozpoznawana niemalże w każdym wieku. Choruje co 11 osoba na świecie, a co 10 z dużym prawdopodobieństwem zachoruje w przyszłości (Cho i in., 2015).

 

W związku z rozpoznawaniem cukrzycy typu 2 w coraz młodszym wieku, ważnym zagadnieniem odnoszącym się do tej grupy jest problematyka dotycząca płodności oraz ryzyka odziedziczenia choroby i zagrożenia prawidłowego przebiegu rozwoju dziecka w okresie prenatalnym. Gdy jeden z rodziców choruje, ryzyko urodzenia dziecka, u którego w późniejszym okresie życia rozwinie się choroba, jest trzykrotnie większe niż w przypadku rodziców zdrowych (Hansen 2003, Gloyn 2003). Dodatkowo wiele lat leczenia cukrzycy może znacznie utrudnić zajście w ciążę, a także zwiększyć ryzyko związane z jej przedwczesnym rozwiązaniem. U części kobiet z cukrzycą może również wystąpić zespół policystycznych jajników, który w ⅓ przypadków wiąże się z niepłodnością. W obliczu możliwości wystąpienia powikłań ciążowych wiele kobiet z cukrzycą nie podejmuje decyzji o macierzyństwie. W tej sytuacji istotna jest wiedza o możliwości korzystania z antykoncepcji. Kobiety z cukrzycą mogą stosować większość dostępnych metod, przy czym istotne jest, aby pamiętać o zachowaniu ostrożności przy wyborze niektórych z ich. Wybór wkładek wewnątrzmacicznych wiąże się z koniecznością uwzględnienia ryzyka infekcji w obrębie macicy mniejszej. Natomiast stosowanie dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych u kobiet z cukrzycą może być proponowane kobietom poniżej 35. r.ż., niepalącym tytoniu, z BMI poniżej 30, bez powikłań cukrzycowych, takich jak nadciśnienie tętnicze i retinopatia, nefropatia, neuropatia lub inne choroby naczyń, z prawidłowym wyrównaniem metabolicznym cukrzycy.

Dysfunkcje seksualne u mężczyzn

Wśród mężczyzn z cukrzycą typu 2 najczęstszym problemem są zaburzenia erekcji, które w tej grupie występują nawet 3–4 razy częściej niż u mężczyzn bez cukrzycy (Lew-Starowicz, 2010; Mizgier, Jarząbek-Bielecka, Jeszka, Wilczak, Kędzia, 2014). Polskie badania wykonane w grupie ponad 6,5 tysiąca chorych określiły częstość występowania tej dysfunkcji na poziomie 69,52% (Kuczerowski, 2015). W wielu przypadkach zaburzenia erekcji są niemym powikłaniem choroby, ponieważ na ich temat rozmawia zaledwie jedna trzecia chorych (Dęmbe, Jasik, Stawicki, Karnafel, 2004). Ponad połowa mężczyzn z cukrzycą po okresie około 6 lat trwania choroby doznaje impotencji (Bancroft, 2009), a u około 11% po 56. r.ż. diagnozowana jest choroba Peyroniego (Tefekli, Kandirali, Erol, Tunc, Madioglu, 2006). Często obserwuje się także spadek lub zanik popędu, problemy z osiągnięciem orgazmu czy też z ejakulacją (brak wytrysku, wytrysk wsteczny, wytrysk przedwczesny lub opóźniony) (Seftel, 2005; Lew-Starowicz, 2010). Ważnym zagadnieniem związanym z dysfunkcjami seksualnymi pozostaje problem płodności mężczyzn z cukrzycą. Najczęstszymi przyczynami niepłodności w tej grupie są impotencja, zaburzenia funkcji jąder, zmniejszona zdolność do zapłodnienia oraz ejakulacja wsteczna (Amaral, Oliveira, Ramalho-Santos, 2008). 

Konsekwencje choroby mogą dotyczyć także problemów z realizacją potrzeb seksualnych, które powodowane są zarówno zmianami mikro-, jak i makroangiopatycznymi, zmianami neurologicznymi czy też współwystępującymi

Jakość życia i satysfakcja seksualna a dysfunkcje seksualne

Powyżej scharakteryzowane trudności w zakresie funkcjonowania seksualnego u osób z cukrzycą typu 2 wpływają na częstotliwość i jakość kontaktów seksualnych. Przyczyniają się tym samym do obniżenia satysfakcji z tego obszaru życia, a także wpływają negatywnie na zadowolenie ze związku z partnerem (Witek i Sieradzki, 2006; Yencilek, 2010) oraz ogólną satysfakcję z życia (Dundon i Rellini, 2010; Syme i in, 2013). Badania kobiet z cukrzycą typu 2 pokazały, iż są one mniej zadowolone ze sfery seksualnej niż kobiety zdrowe (Copeland i in., 2012), a niższej satysfakcji ze związku w tej grupie towarzyszy niższa satysfakcja z życia (Elyasi i in., 2015; Enzlin, 2003). Nie bez znaczenia pozostaje także sposób leczenia – niższy poziom satysfakcji seksualnej deklarują kobiety leczone insuliną. Ponadto kobiety z cukrzycą,u których występują dysfunkcje seksualne, są mniej zadowolone ze sfery seksualnej niż kobiety z cukrzycą, u których dysfunkcje takie nie występują (Celik, Golbasi, Kelleci, Satman, 2015). 

Również w przypadku mężczyzn dysfunkcje seksualne – szczególnie problemy z erekcją – wpływają zarówno na obniżenie jakości życia seksualnego, jak i satysfakcji ogólnej z życia, a także nasilają objawy depresji (Jackson, 2004). Osoby z cukrzycą typu 2 deklarują, iż przeżywają w sytuacjach seksualnych ze swoimi partnerami więcej emocji związanych z lękiem czy niepewnością seksualną, a także mają mniejsze poczucie własnego wpływu na podejmowane kontakty seksualne (Kalka, 2017). 

 

Dysfunkcje seksualne u kobiet 

W przypadku kobiet z cukrzycą, trudności, które są obserwowane, wiążą się często z brakiem pożądania, obniżonym popędem seksualnym, bolesnymi odczuciami w czasie stosunku (spowodowanymi spadkiem lubrykacji), spadkiem wrażliwości organów płciowych oraz trudnościami z osiągnięciem orgazmu, a także zwiększoną podatnością na zakażenia pochwy (Yencilek i in., 2010; Lew-Starowicz, 2010). Badania prowadzone w tym obszarze pokazują, iż kobiety poniżej 50. r.ż. najczęściej zgłaszają trudności dotyczące głównie fazy pożądania, natomiast kobiety powyżej 50. r.ż. – poza problemami w tej fazie wskazują na problemy z podnieceniem, nawilżeniem pochwy oraz trudności z osiąganiem orgazmu (Abu Ali, Al Hajeri, Hajeri, Khader, Shegem, Ajlouni, 2008).

 

Satysfakcja seksualna jest uwarunkowana bilansem korzyści i kosztów wynikających z pozostawania w seksualnej relacji z drugą osobą, z jej oczekiwaniami, postrzeganej równości korzyści i ponoszonych kosztów przez oboje partnerów oraz jakości pozaseksualnych aspektów relacji (Lawrance i Byers, 1995). Osoby z cukrzycą w związku ze swoją chorobą mogą mniej czerpać przyjemności fizycznej z kontaktów seksualnych z powodu ogólnego zmęczenia wywołanego chorobą i koniecznością dostosowywania życia do jej wymogów. U części jednak może pojawić się odczucie niezaspokojenia fizycznego. Ograniczenie kontaktów seksualnych może wiązać się z poczuciem bycia mniej atrakcyjnym dla partnera z powodu często współwystępującej otyłości, śladów po iniekcjach czy wkłuciach do pomp insulinowych. Także przyjmowane leki nie są w wielu przypadkach obojętne dla poziomu libido, przez co chorzy mogą także czuć się bezradni w tym obszarze, pozbawieni przekonania o możliwym wpływie na swoje życie seksualne. 

Implikacje dla praktyki

Seksualność człowieka...

Kup prenumeratę Premium, aby otrzymać dostęp do dalszej części artykułu

oraz 254 pozostałych tekstów.
To tylko 39 zł miesięcznie.

Przypisy