Szczególnie dobrze widać to w obszarze zaburzeń osobowości, gdzie współczesne modele akcentują nasilenie dysfunkcji, domeny cech oraz poziom funkcjonowania osobowości, a nie tylko prostą przynależność do jednej kategorii diagnostycznej (Blüml i Doering, 2021; Hörz-Sagstetter i wsp., 2021).
Podobny sposób myślenia upowszechnił się w kontekście neuroróżnorodności. Pojęcie spektrum pozwala ujmować różnice rozwojowe, poznawcze, sensoryczne i społeczne nie jako prosty podział na „normę” i „patologię”, lecz jako złożone profile funkcjonowania o różnym nasileniu i konfiguracji cech. Taki język lepiej oddaje kliniczną rzeczywistość, w której pacjenci rzadko mieszczą się w czystych, rozdzielnych kategoriach (Rosen i wsp., 2021).
Na tym tle Intensywna Krótkoterminowa Psychoterapia Dynamiczna (ISTDP, Intensive Short-Term Dynamic Psychotherapy) może być rozumiana jako podejście zgodne z wymiarowym myśleniem we współczesnej psychiatrii. Choć wywodzi się z tradycji psychodynamicznej, ujmuje pacjenta nie tylko przez pryzmat rozpoznania nozologicznego, lecz także przez pryzmat poziomu integracji psychicznej, sposobu rozładowywania lęku, dominujących obron, zdolności do tolerowania afektu oraz możliwości korzystania z relacji terapeutycznej (Davanloo, 1995, 2000, 2005; ten Have-de Labije i Neborsky, 2012; Frederickson, 2013; Abbass, 2015; Rathauser i wsp., 2024). W praktyce oznacza to przesunięcie akcentu z pytania: „Jaką kategorię diagnostyczną spełnia pacjent?” na pytania: „Na jakim poziomie organizacji funkcjonuje?”, „Jak rozładowuje lęk?”, „Jakie obrony dominują?”, „Czy jest bardziej kruchy, czy bardziej neurotyczny?” oraz „Ile napięcia jest w stanie unieść bez dezorganizacji?”.
Jednym z najbardziej użytecznych kontinuów klinicznych jest spektrum obron (Perry i wsp., 2013; Di Giuseppe i Perry, 2021). Mechanizmy obronne można ujmować od bardziej dojrzałych, refleksyjnych i częściowo dostępnych wglądowi, do bardziej sztywnych, automatycznych i silnie zniekształcających kontakt z rzeczywistością oraz relacją. Przydatne pozostaje także rozróżnienie na obrony bardzie...
Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.
Dołącz do grona specjalistów, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę
Co dwa miesiące otrzymuj sprawdzone narzędzia i artykuły tworzone przez ekspertów-praktyków. Pogłębiaj wiedzę, pracuj sprawniej, pewniej i bądź przygotowany na najbardziej skomplikowane przypadki.
