Wysokie mury zakończone zwojami ostrej koncertiny otaczające jednostki penitencjarne oddzielają świat codzienny od rzeczywistości więziennej, która dla wielu pozostaje nieodgadniona, choć jednocześnie intrygująca.
REKLAMA
W niniejszym artykule jako psycholog pracujący wiele lat w zakładzie karnym, a jednocześnie psychoterapeutka w nurcie analizy transakcyjnej pokazuję, w jaki sposób filozoficzne założenia AT mogą wspierać psychologa penitencjarnego w budowaniu relacji terapeutycznej oraz współpracy z funkcjonariuszami i osobami pozbawionymi wolności.
W swojej pracy psychoterapeutycznej wykorzystuję wiele koncepcji analizy transakcyjnej. Lata praktyki pozwoliły mi zebrać wiele doświadczeń pokazujących skuteczność AT w pracy penitencjarnej. Niniejszy artykuł świadomie poświęcam na pokazanie zastosowania założeń filozoficznych stanowiących bazę, na której zbudowane są wszystkie koncepcje i wynikające z nich narzędzia pracy w AT. Dlatego filozoficzne założenia analizy transakcyjnej stanowią dla mnie punkt odniesienia, który pozwala zachować perspektywę człowieka, a nie wyłącznie jego zachowań czy rodzaju patologii. Z tego względu niniejszy artykuł koncentruje się na podstawach filozoficznych AT, traktując je jako fundament wszystkich pozostałych koncepcji i narzędzi wykorzystywanych w praktyce.
Wielu psychologów pracujących w zakładach karnych i aresztach śledczych rozlokowanych w całym kraju staje przed pytaniem: „Czy wierzy Pan/Pani w resocjalizację?”. Pytanie to często ma charakter retoryczny i odwołuje się do powszechnego przekonania o wysokim poziomie recydywy oraz ograniczonej skuteczności oddziaływań resocjalizacyjnych. Z perspektywy analizy transakcyjnej pytanie to może stanowić zaproszenie do gry psychologicznej (Berne, 2007), czyli sekwencji ukrytych transakcji prowadzących do przewidywalnej psychologicznej „wypłaty”. Na poziomie społecznym rozmowa dotyczy skuteczności resocjalizacji, natomiast na poziomie psychologicznym może służyć potwierdzeniu przekonania, że wszelkie oddziaływania w tym kontekście są skazane na niepowodzenie. Rozmówca rozpoczyna taką wymianę z ukrytym celem. Chce wykazać brak zdolności rozwiązania problemu oraz wywołać poczucie bezradności w osobie pytanej, podając coraz to nowe kontrargumenty. Nie oczekuje odpowiedzi, oczekuje przyznania, że praca wychowawców czy psychologów jest nieskuteczna. Możliwość sk...
Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.
Dołącz do grona specjalistów, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę
Co dwa miesiące otrzymuj sprawdzone narzędzia i artykuły tworzone przez ekspertów-praktyków. Pogłębiaj wiedzę, pracuj sprawniej, pewniej i bądź przygotowany na najbardziej skomplikowane przypadki.
