Historia rodziny od początku rozwoju terapii systemowej stanowi jeden z podstawowych obszarów zainteresowania terapeutów. Początkowo analizowano ją przede wszystkim w celu identyfikowania powtarzających się wzorców relacji, sposobów organizacji systemu rodzinnego oraz procesów przekazywanych pomiędzy kolejnymi pokoleniami. Rozwój myślenia systemowego, a zwłaszcza przejście od cybernetyki pierwszego do drugiego rzędu, oraz inspiracje konstrukcjonizmem społecznym doprowadziły jednak do istotnej zmiany sposobu rozumienia znaczenia historii rodzinnej w procesie terapii. Współcześnie historia rodziny nie jest traktowana jako obiektywny zapis wydarzeń wyjaśniających aktualne trudności klienta, lecz jako źródło znaczeń współtworzonych przez członków rodziny w procesie opowiadania o własnych doświadczeniach.
REKLAMA
Z tej perspektywy genogram przestaje być wyłącznie narzędziem diagnostycznym służącym porządkowaniu informacji o strukturze rodziny czy identyfikowaniu powtarzających się wzorców transgeneracyjnych. Staje się przede wszystkim sposobem prowadzenia dialogu terapeutycznego, który umożliwia wspólne konstruowanie hipotez dotyczących znaczenia doświadczeń rodzinnych dla aktualnego funkcjonowania klientów. Rysowanie i omawianie genogramu sprzyja zatrzymaniu się nad historiami przekazywanymi w rodzinie, ujawnia dominujące narracje oraz otwiera przestrzeń do poszukiwania alternatywnych sposobów rozumienia problemu.
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie możliwości wykorzystania genogramu w praktyce terapeutycznej z perspektywy systemowej. Obok krótkiego omówienia jego funkcji zaprezentowano trzy przykłady kliniczne ilustrujące sposób, w jaki analiza historii rodzinnej może wspierać formułowanie hipotez terapeutycznych oraz tworzenie nowych znaczeń dla doświadczeń zgłaszanych przez klientów.
Czym jest genogram i jakie daje możliwości?
Genogram jest schematycznym rysunkiem, który przedstawia przynajmniej trzy pokolenia rodziny oraz relacje pokrewieństwa między jej członkami. Wykorzystuje się go do zbierania i porządkowania informacji o rodzinie. Pozwala przedstawić podstawowe wzorce relacji rodzinnych. Jednocześnie stanowi technikę terapeutyczną, ponieważ umożliwia prześledzenie transgeneracyjnych wzorców zachowań, przekonań, mitów rodzinnych oraz specyficznych sposobów komunikowania się (Chrząstowski, 2022). W podejściu systemowym, akcentującym znaczenie relacji, genogram jest niezwykle użytecznym narzędziem.
Genogram pozwala klientom w naturalny sposób rozpocząć opowieść o historii rodziny oraz zachęca do refleksji nad narracjami, które ją konstytuują. Uczestnicy spotkania terapeutycznego mogą lepiej zrozumieć, w jaki sposób przeszłość rodziny wpływa na jej obecne funkcjonowanie. Dowiadują się, jak powielane narracje rodzinne wpływają na sposób, w jaki członkowie rodziny postrzegają siebie nawzajem, interpretują zachowania bliskich oraz reagują na nie. Dzięk...
Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.
Dołącz do grona specjalistów, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę
Co dwa miesiące otrzymuj sprawdzone narzędzia i artykuły tworzone przez ekspertów-praktyków. Pogłębiaj wiedzę, pracuj sprawniej, pewniej i bądź przygotowany na najbardziej skomplikowane przypadki.
