Na przestrzeni ostatnich 115 lat, które dzielą nas od wprowadzenia do psychiatrii kategorii schizofrenii przez szwajcarskiego psychiatrę Eugena BleuleraOsoby zainteresowane historią rozwoju koncepcji i psychoterapii psychoz w nurcie analizy transakcyjnej odsyłam do innej publikacji (Kornaj, 2025). W niniejszym artykule ograniczę się do rekonstrukcji najbardziej współczesnego sposobu konceptualizacji schizofrenii w analizie transakcyjnej, który w swojej książce Transactional Analysis of Schizophrenia: The Naked Self przedstawił włoski psychiatra i analityk transakcyjny Zefiro Mellacqua (2021). W artykule przedstawię trzy wątki, które autor rozwija w swojej pracy: 1) patologię strukturalną w schizofrenii; 2) rodzaje przeniesienia i przeciwprzeniesienia w schizofrenii; 3) interwencje psychoterapeutyczne w pracy z pacjentami ze schizofrenią.
Patologia strukturalna w schizofrenii: pierwotne wykluczenia i fragmentacja self
Twórca analizy transakcyjnej Eric Berne (1961) wyróżnił dwa rodzaje zaburzeń granic pomiędzy stanami Ja[2] – kontaminacje i wykluczenia. Te zaburzenia nazwał patologią strukturalną. Kontaminacja to „nałożenie się” granic stanu Ja-Rodzica lub stanu Ja-Dziecko (lub obu naraz) na stan Ja-Dorosły. Skutkuje to sytuacją, w której osoba jest przekonana, że adekwatnie postrzega rzeczywistość, a tymczasem widzi wtedy zapisy Rodzica (mamy wtedy do czynienia z uprzedzeniami) i/lub treści pochodzące z Dziecka (mamy wtedy do czynienia z fobiami lub iluzjami). Wykluczenie to mechanizm, na skutek którego jednostka traci dostęp do możliwości korzystania z funkcji jednego lub więcej stanów Ja – Dziecka, Dorosłego lub Rodzica. Jest to pewnego rodzaju „zamknięcie się” w stereotypowym, powtarzalnym funkcjonowaniu typowym dla wybranego stanu Ja. Ten stan Ja, w którym osoba się „zamyka”, Berne nazwał „wykluczającym” – możemy więc mieć do czynienia z Wykluczającym Dzieckiem, Wykluczającym Dorosłym lub Wykluczającym Rodzicem. Wykluczenie, zdaniem Berne’a, jest zwykle przejściowe i pojawia się w obliczu sytuacji doświadczanej jako zagrażająca dla jednostki.
Zefiro Mellacqua, rozwijając idee Erica Berne’a, zaproponował model patologii strukturalnej w aktywnej schizofr...
Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.
Dołącz do grona specjalistów, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę
Co dwa miesiące otrzymuj sprawdzone narzędzia i artykuły tworzone przez ekspertów-praktyków. Pogłębiaj wiedzę, pracuj sprawniej, pewniej i bądź przygotowany na najbardziej skomplikowane przypadki.
