Różne systemy obron w terapii ISTDP
Pacjent może próbować, tak jak w codziennym życiu, odtworzyć z terapeutą najbezpieczniejszą, czyli obronną formę relacji, która kiedyś pomogła mu przetrwać. Jego obrony przyjmą postać relacyjną, behawioralną, intelektualną lub somatyczną, werbalną lub pozawerbalną, bardziej lub mniej dojrzałą czyli represyjną lub regresywną. Wspólnym mianownikiem tych obron będzie tłumienie lub pełne wypieranie lęku wywołanego bliskością emocjonalną.
W praktyce klinicznej, zwłaszcza jeżeli rozumiemy ją humanistycznie w kontekście ogólnoludzkich wartości, spotykamy też obrony, które nie mieszczą się łatwo w klasycznych kategoriach intelektualizacji, izolacji afektu czy rozszczepiania. W zachodnich społeczeństwach istnieje wiele kulturowych form autoregulacji, samoleczenia, uzdrawiania ran - form zdrowych i mniej zdrowych. W niektórych niszach psychoterapia nie jest przywilejem czy regulatorem jakości życia, lecz obejmuje ją wspólnotowe tabu. Obciąża ją stygmat choroby psychicznej, czyli dziwaczności, inności, słabości i niedostosowania. Dzieje się tak nie tylko w starszych metrykalnie pokoleniach, w genderowym kontekście manosfery czy w środowiskach konserwatywnych obyczajowo i mniej nastawionych na rozwój indywidualny - ale także we wspólnotach duchowych. Historycznie przecież religia i duchowość wraz z etyką i filozofią dawały wczesny zestaw odpowiedzi na to, jak dobrze żyć i jakie jest źródło cierpienia. W związku z tym mogą więc one z psychoterapią konkurować o rząd dusz.
Pacjenci, gdy w końcu trafią na psychoterapię, odwołują się więc często do - albo życiodajnego albo defensywnego i sztywnego - języka religii, filozofii, alternatywnych nurtów rozwojowych lub praktyk medytacyjnych, które dotąd przynosiły im ukojenie. Jednocześnie jednak ścieżki te - często zdeformowane i sprzymierzone z neurotycznym ich przetworzeniem przez pacjenta - mogą utrudniać kontakt z własnym doświadczeniem emocjonalnym. Od lat osiemdziesiątych w kulturze głównonurtowej za Johnem Welwoodem nazywamy to “duchowym bypassingiem”.
Artykuł proponuje ujęcie tych zjawisk jako obron duchowych, które, choć rzadko opisywane wprost w literaturze ISTDP, pojawiają się regularnie w praktyce klinicznej. Zostaną one zilustrowane fabularyzowanymi studiami przypadku prowadzonymi w modelu ISTDP. Spojrzymy na historię rozwoju psychologii religii, która stopniowo przestawała patologizować duchowy wymiar życia pacjenta, zamiast tego widząc w nim wartość diagnostyczną i terapeutyczny zasób.
Kluczowe pojęcia ISTDP w kontekście obron duchowych
Intensywna Krótkoterminowa Psychoterapia Dynamiczna (ISTDP) jest podejściem doświadczeniowo - psychodynamicznym opracowanym przez Habiba Davanloo w latach 60-tych. Jej głównym celem nie jest więc tylko analiza opowieści pacjenta, lecz wspólne kierowanie uwagi na bezpośrednie doświadczenie somatycznych i psychicznych procesów zachodzących z chwili na chwilę w relacji z terapeutą. Terapia koncentruje się więc na: identyfikowaniu mechanizmów obronnych, regulacji lęku oraz na stopniowym przywracaniu dostępu do autentycznego doświadczenia emocjonalnego w procesie nazywanym budowaniem zdolności adaptacyjnej ego.
Zmiany w organizacji osobowości pacjenta dostrzegane są w tym podejściu nie tylko linearnie na przestrzeni rozwoju całego życia i nie tylko, gdy pacjent obiera bardziej regresywne i psychotyczne pozycje lub zdrowsze, czyli represyjne i neurotyczne w zależności od wyzwań otoczenia. Ego adaptuje się i reorganizuje z chwili na chwilę również w gabinecie podczas jednej sesji.
Terapia ISTDP odwołuje się tu do neurobiologii, ujmując umysł jako neuroplastyczny system regulacji stale w procesie redefinicji. Rozumie funkcjonowanie obron jako dynamiczną grę korowej modulacji układu limbicznego, mechanizmów percepcji i integracji bodźców oraz wzorców pobudzenia w autonomicznym układzie nerwowym. Do opisu tych procesów na poziomie doświadczenia wykorzystywane są natomiast dwa komplementarne modele kliniczne: trójkąt konfliktu oraz trójkąt osób - i one również obserwowane są sekunda po sekundzie.
Trójkąt konfliktu Malana
Model ten został rozwinięty przez Davida Malana około 1979 roku i stanowi podstawowe narzędzie diagnostyczne ISTDP. Dzięki nie...
Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.
Dołącz do grona specjalistów, którzy stale pogłębiają swoją wiedzę
Co dwa miesiące otrzymuj sprawdzone narzędzia i artykuły tworzone przez ekspertów-praktyków. Pogłębiaj wiedzę, pracuj sprawniej, pewniej i bądź przygotowany na najbardziej skomplikowane przypadki.
