Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody terapii

29 listopada 2018

NR 12 (Listopad 2018)

Dlaczego SAZ?
Stosowana analiza zachowania w terapii osób ze spektrum autyzmu i nie tylko

Stosowana analiza zachowania to podejście naukowe umożliwiające rozumienie różnych zachowań. Wykorzystuje ona wieloletnie doświadczenia, liczne badania, teorie i zasady dotyczące zachowań rozumianych bardzo szeroko – nie tylko jako te, które wiążą się z osobami ze spektrum autyzmu.

Dlaczego nasi pacjenci, klienci, dzieci zasługują na stosowaną analizę zachowania (SAZ)? Odpowiedź jest złożona, szczególnie w naszych warunkach edukacyjnych. Dostępność takiej analizy jest bowiem ograniczona, a często obarczona wieloma mitami. W Polsce SAZ (ang. Applied Behavior Analysis – ABA) jest powszechnie kojarzona z terminem terapia behawioralna, który nie w pełni oddaje, czym SAZ jest rzeczywiście.

Cel i zakres stosowanej analizy zachowania

Głównym celem stosowanej analizy zachowania jest spowodowanie znaczącej zmiany w istotnych społecznie zachowaniach pacjenta poprzez wykorzystanie podejścia opartego na nauce i analizie. Zmiana nie musi dotyczyć wyłącznie dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. SAZ znajduje zastosowanie w większości dziedzin życia (Dinovi, 2018). Gdy włączamy telewizor, możemy zobaczyć stosowaną analizę zachowania… na ekranie. Wielu z nas ogląda zagraniczne seriale. Serial Zabójcze umysły ukazuje pracę specjalnej jednostki FBI, w której skład wchodzą analitycy zachowania zajmujący się profilowaniem kryminalnym.
SAZ znajduje zastosowanie nie tylko w edukacji specjalnej, ale również w szkołach ogólnych, w których są wykorzystywane techniki nauczania precyzyjnego (ang. Precision Teaching) czy nauczania bezpośredniego (ang. Direct Instruction), które znacząco podnoszą efektywność pracy nauczycieli i osiągnięcia uczniów.
SAZ jest również szeroko wykorzystywana w pracy z menedżerami, korporacjami w ramach zarządzania zachowaniami w organizacji (OBM) (Cooper, Heron, Heward, 2013). Z technik SAZ korzystają logopedzi, trenerzy personalni, dietetycy itd.

SAZ w Polsce

Na terenie Polski stykamy się z SAZ głównie w pracy z dziećmi z zaburzeniami rozwoju. Analitycy zachowania, specjaliści pracujący z wykorzystaniem SAZ często posługują się argumentem (i powołują się przy tym na badania naukowe), że skuteczność SAZ udowodniono naukowo. Jednak samo odwołanie do badań naukowych jest niewystarczające. Dlatego w rozmowach z rodzicami i specjalistami powinniśmy zwrócić uwagę na inne korzyści płynące z tego podejścia.

Korzyści płynące z SAZ w terapii osób ze spektrum autyzmu

Mary Beth Walsh z Caldwell College stworzyła listę 10 powodów, dla których nasi podopieczni (dzieci) zasługują na SAZ. Tworząc tę listę, opierała się na własnych doświadczeniach wynikających z terapii jej syna (Walsh, 2011). Zatem dlaczego SAZ?

  1. Osoby z autyzmem zasługują na SAZ, ponieważ może ich ona przygotować do samostanowienia, do bycia rzecznikami samych siebie.
    Dbając o możliwie najbardziej efektywną naukę, umożliwiamy osobom z zaburzeniami osiąganie coraz bardziej złożonych umiejętności. Każde dziecko, każda osoba, która radzi sobie w sklepie, komunikacji miejskiej, staje się rzecznikiem samego siebie. Sprawiając, że osoby ze spektrum autyzmu są samodzielne, pokazujemy, iż wiele umiejętności nie jest zarezerwowane wyłącznie dla osób neurotypowych. Prawdopodobnie każdy z nas zetknął się kiedyś z osobą, o której nie wiedział, że ma diagnozę autyzmu. Każda osoba powinna otrzymać szansę na pokazanie własnego potencjału. Każde dziecko zasługuje na to, aby nauczyć się wszystkiego, czego może się nauczyć. Każde dziecko zasługuje na efektywną terapię i to od rodziców i specjalistów zależy, czy ją otrzyma.
  2. Dzieci z autyzmem zasługują na SAZ, ponieważ kiedyś może zabraknąć dorosłych, którzy się nimi opiekuj...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Psychologia w praktyce"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy