W świecie suplementacji panuje obecnie „kolagenowa gorączka”. Dodajemy go do kawy, pijemy w shotach, szukamy w kremach. I choć kolagen jest absolutnie kluczowym białkiem dla naszego ciała, traktowanie go jako jedynego panaceum na problemy ze stawami jest dużym uproszczeniem. To tak, jakbyśmy chcieli zbudować solidny dom, mając do dyspozycji wyłącznie cegły, ale zapominając o zaprawie, zbrojeniu i... ekipie budowlanej.

Powody, przez które zaczynamy szukać psychologicznego wsparcia, bywają różne. Jednak jeden aspekt pozostaje wspólny. To potrzeba zrozumienia, czego właściwie możemy oczekiwać od spotkania z tym specjalistą. Warto więc przyjrzeć się, kim jest psycholog, jak przebiega wizyta i w jakich sytuacjach taka konsultacja może realnie pomóc. Poznaj najważniejsze kwestie związane z wizytą u psychologa, aby wejście w proces wsparcia świadome i bez zbędnego stresu.

W świecie, który ma obsesję na punkcie bycia „fit” i gubienia kilogramów, osoby zmagające się z odwrotnym problemem często czują się niezrozumiane. „Chciałabym mieć twoje problemy” – słyszą, gdy odmawiają kolejnego kawałka ciasta, nie z dbałości o linię, ale z braku apetytu wywołanego ściskiem żołądka. Tymczasem niemożność przybrania na wadze połączona z przewlekłym brakiem energii to wyczerpujący stan, który może mieć swoje źródło nie tylko w fizjologii, ale i w naszej psychice.

Czy wiesz, że ponad 70% osób sięga po telefon w ciągu pierwszych pięciu minut od przebudzenia? Część z nich jeszcze zanim wstanie z łóżka ma za sobą szybkie sprawdzanie powiadomień, wiadomości i krótką turę scrollowania. Mózg zaczyna dzień w trybie natychmiastowej gotowości, zanim zdąży poczuć zapach kawy czy chłód porannego powietrza. A co by się stało, gdyby ten pierwszy impuls wyglądał inaczej? Zamiast ekranu — cisza. Zamiast powiadomień — kubek parującej kawy. Zamiast biegu — powolne wyjście w teren, w ciepłej kurtce, która usuwa z równania jeden ważny czynnik: zimno.

Troska i empatia stanowią fundamentalne elementy budowania relacji terapeutycznej w wielu podejściach psychoterapeutycznych. W terapii schematów odgrywają one szczególnie istotną rolę, ponieważ psychoterapeuta poprzez zastosowanie ograniczonego powtórnego rodzicielstwa ma zapewnić pacjentowi korektywne doświadczenia emocjonalne niezbędne do osłabienia siły działania wczesnych nieadaptacyjnych schematów, a także zaspokoić kluczowe potrzeby związane z bezpieczeństwem, opieką, zrozumieniem i pocieszeniem, pełniąc funkcję „dobrego rodzica”. Jednocześnie konieczne jest zachowanie uważności, aby nie wzmacniać nieadaptacyjnych strategii radzenia sobie ani niezdrowych trybów funkcjonowania pacjenta.

 Dlaczego mieszać sobie w głowach i zastanawiać się nad integracją terapii schematów (TS) i dialogu motywującego (DM)? I czy w ogóle jest ona możliwa? Są to zasadne pytania i zanim pójdziemy dalej, spróbujmy na nie odpowiedzieć, zaczynając od drugiej kwestii.

Terapia schematów od lat zyskuje uznanie w pracy z osobami z zaburzeniami osobowości. Badania pokazują, że sprawdza się szczególnie dobrze u pacjentów z umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami osobowości oraz w pracy z doświadczeniami złożonej traumy (Edwards i wsp. 2022.; Giesen-Bloo J.  i wsp., 2006). Jednym z filarów tego podejścia jest rozpoznawanie i rozumienie trybów schematów, czyli specyficznych stanów emocjonalnych i behawioralnych, które odzwierciedlają działanie głębokich schematów. Praca „w trybach” pełni kluczową funkcję zarówno w konceptualizacji przypadku, jak i w samym prowadzeniu terapii. Pozwala uchwycić dynamiczną zmienność stanów psychicznych pacjenta oraz zrozumieć ich funkcje adaptacyjne lub obronne (Young, Klosko, Weishaar, 2025).

W gabinetach i na oddziałach wszyscy znamy pacjentów, którzy „kręcą się w systemie” latami: kolejne kryzysy, hospitalizacje, wiele rozpoczętych i przerwanych procesów terapeutycznych. W realiach rosnących kolejek i ograniczonych zasobów systemowych zapewnienie wszystkim długoterminowych terapii indywidualnych jest po prostu nierealne. Zespoły stają przed dylematem: „krótka pomoc dla wielu” czy „pogłębiona terapia dla nielicznych”. Grupowa Terapia Schematów (GST) jest jedną z odpowiedzi na te wyzwania. 

Our task is not to seek for love, but merely to seek and find all the barriers within ourselves that we have built against it (tłumaczenie własne: „Naszym zadaniem nie jest poszukiwanie miłości, a jedynie odnalezienie barier wewnątrz nas samych zbudowanych na drodze do niej”) (Rumi, za: Neff i Germer, 2018, s. 1). Terapia schematów (TS) i terapia oparta na współczuciu (Compassion Focused Therapy – CFT) mogą mieć podobne cele, o których mówi poeta Rumi1 – odbudowanie zdrowej miłości, uważności, odczuwania i współczucia do i poprzez różne części (czasem rozumiane jako „bariery”) stworzone w trakcie rozwoju i doświadczania życia. 

Specyfika terapii schematów, jej geneza i główne założenia oraz sposób definiowania schematów i trybów, została opisana w innym artykule. Na użytek niniejszego warto jednak wspomnieć, że jednym z fundamentalnych celów terapii schematu jest zbudowanie jak najsilniejszego trybu Zdrowego Dorosłego u pacjenta.

Diagnoza psychologiczna może być prowadzona z różnych perspektyw, w zależności od celu badania i potrzeb osoby diagnozowanej. Najczęściej wyróżnia się trzy podstawowe typy diagnozy: nozologiczną, funkcjonalną oraz idiograficzną.

Terapia schematów (in. terapia schematu; TS; ang. Schema Therapy) to coraz powszechniej stosowane i jedno z najbardziej dynamicznie rozwijających się podejść psychoterapeutycznych. Nieprzypadkowo, bo od niemalże czterdziestu już lat prowadzone są w ramach TS prace nad doskonaleniem modelu teoretycznego oraz optymalizacją metod i narzędzi terapeutycznych. Przez ponad dwie ostatnie dekady badania jej skuteczności, bezpieczeństwa i mechanizmów zmiany zostały zintensyfikowane. W rezultacie dysponujemy skuteczną i bezpieczną formą psychoterapii dla osób zmagających się z szerokim spektrum problemów emocjonalnych i zaburzeń psychicznych. Szczególnie w zakresie złożonych i długotrwałych problemów, co do których jeszcze w latach 90. XX w. formułowano wątpliwości (a mity te są niestety czasami wciąż powielane), czy są w ogóle „wyleczalne”.