Seksualność małych dzieci

Jak reagować na przejawy seksualności? Jak podejmować rozmowy na tematy seksualne? Jaką wiedzę przekazać małemu dziecku?

Metody terapii

Pracując w przedszkolu czy w innej placówce lub też będąc rodzicami małych dzieci, możemy stać się niekiedy świadkami ich zachowań, które mają seksualny charakter. Jest to nieuniknione, ponieważ to właśnie w wieku przedszkolnym dziecko eksploruje świat, siebie, relacje z innymi i dokonuje kilku nowych odkryć.

Odkrycie pierwsze: moje ciało jest źródłem nowych doznań. Dziecko odkrywa, iż dotykanie niektórych części ciała niesie za sobą inne, nieznane dotychczas doznania, dające przyjemność i odprężenie. Odkrycie drugie: ty jesteś inny/inna niż ja. Kontakt z innymi dziećmi w wieku przedszkolnym pozwala odkryć różnice w wyglądzie ciała dziewczynki i chłopca.

Odkrycie trzecie: my, to nie to samo, co dwie oddzielne osoby. Znając siebie i swoje ciało oraz rówieśnika odmiennej płci, dziecko zaczyna odkrywać łączącą ich relację, co z kolei prowadzi do podejmowania wspólnej aktywności, której najczęstszą formą są zabawy określane jako „erotyczne” lub „pseudoseksualne”.

Dzięki powyższym odkryciom dziecko ma możliwość doświadczania siebie jako istoty seksualnej. A co na to dorośli? Zwykle budzi to w nich całą plejadę trudnych do poskromienia uczuć: od lęku, przez złość, poczucie wstydu, aż nawet po rozpacz i poczucie bezradności. Te uczucia z kolei popychają ich do podejmowania różnych działań, nie zawsze jednak skutecznych i właściwych.

W związku z tym poniżej prezentuję kilka praktycznych porad dotyczących reagowania na wybrane przejawy seksualności dzieci. Świadomie nie dokonywałam rozróżnienia między dziećmi sprawnymi, neurotypowymi oraz dziećmi z niepełnosprawnością intelektualną czy spektrum autyzmu. Opisane propozycje oddziaływań mogą bowiem odnosić się do wszystkich grup dzieci.

W literaturze wymienia się cztery kategorie przejawów seksualności prezentowanych przez małe dzieci:

POLECAMY

  • zachowania masturbacyjne,
  • orientacyjne (ich celem jest zdobycie informacji na temat różnic anatomicznych w budowie dziewczynek i chłopców, kobiet i mężczyzn oraz funkcji, jakie spełniają rzeczone różnice),
  • interakcyjne (zabawy z innymi dziećmi),
  • twórcze (rysunki, ulepianki o treściach seksualnych).

Ze względu na ograniczone ramy niniejszego artykułu, nie jest możliwe opisanie niniejszych zagadnień w szerszym kontekście. Odsyłam czytających do literatury na ten temat.

1. Masturbacja wczesnodziecięca

Jednym z najczęściej obserwowanych przejawów dziecięcej seksualności jest masturbacja. Polega ona zazwyczaj na dotykaniu, drażnieniu narządów płciowych (u dziewcząt łechtaczki lub warg sromowych, zaś u chłopców – penisa) w celu uzyskania przyjemności. Podczas tych czynności można zaobserwować wyraźne pobudzenie emocjonalne, czerwienienie lub blednięcie skóry, pocenie itp., po czym następuje kulminacja (choć u dziecka trudno nazwać ją orgazmem) prowadząca do zaprzestania masturbacji.

Czy wszystkie dzieci się masturbują?
Oczywiście nie wszystkie, ale duża część dorosłych pamięta ze swego dzieciństwa takie zachowania i przyjemne doznania im towarzyszące. Nasilenie zachowań autoerotycznych przypada zazwyczaj na okres przedszkolny, choć można je też zauważyć u kilkumiesięcznych dzieci. W drugiej połowie pierwszego roku życia część dzieci eksploruje swoje genitalia tak, jak wcześniej poznawało swoje dłonie, stopy czy palce.
Dzieci stymulują swoje genitalia w różny sposób. Niektóre zaciskają okolice krocza na poduszce, klinie w wózku czy maskotce. Inne pocierają lub uciskają genitalia dłońmi przez ubranie lub pieluchę. Jeszcze inne pocierają ciałem o materac, dywan czy fotel.

Dlaczego małe dziecko się masturbuje?
Powody mogą być różne. Przede wszystkim jednak, dlatego że stymulacja bardzo wrażliwych na dotyk części ciała daje dziecku przyjemne doznania zmysłowe, czasem poczucie bezpieczeństwa i ulgę. 
M. Beisert wyróżniła trzy rodzaje masturbacji dziecięcej, biorąc pod uwagę funkcje, jakie pełnią.

Masturbacja rozwojowa
Największa grupa dzieci masturbuje się w celu osiągnięcia przyjemności. B...

pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Przypisy