Myślenie o myśleniu - mentalizacja

Część I – wstępne informacje, zarys podstawowych pojęć

Metody terapii

„Mentalizowanie to widzenie siebie z zewnątrz oraz patrzenie na innych od środka”. A. Bateman

Koncepcje dotyczące mentalizacji oraz teorie umysłu w ostatnich latach przyciągają uwagę badaczy z różnych dziedzin, np. psychologii, kognitywistyki, psychiatrii, neuropsychologii. Mentalizacja jako wyobrażeniowa aktywność umysłowa ma na celu uświadomienie i interpretowanie ludzkiego zachowania jako intencjonalnych stanów umysłu: potrzeb, pragnień, uczuć, wierzeń, przekonań, celów, zamiarów. Dlaczego uświadamianie sobie własnych stanów umysłu jest tak znaczące? Bowiem to, co uświadomione, jest możliwe do modyfikacji.

MENTALIZACJA to wyobrażeniowa aktywność umysłowa mająca na celu uświadomienie i interpretowanie ludzkiego zachowania (zarówno swojego, jak i innych ludzi) jako intencjonalnych stanów umysłu (tzn. potrzeb, pragnień, uczuć, wierzeń, przekonań, celów, zamiarów…). Posługując się metaforą zaczerpniętą z prezentacji A. Batemana: „mentalizowanie to widzenie siebie z zewnątrz oraz patrzenie na innych od środka”.

POLECAMY

Mentalizacja to konstrukt stosunkowo świeży. Co prawda pierwszy raz pojęcie to zostało użyte przez Stanleya Halla w 1885 roku (w kontekście systemu edukacji w USA), ale spopularyzowane zostało w obecnym kontekście przez Petera Fonagy`ego oraz jego zespół dzięki koncepcji mentalizacji (początki przypadają na lata 90.). Zwiększone zainteresowanie badaczy może wynikać z dostrzeżenia, że teoria umysłu jest zbyt wąska – pomija kontekst emocjonalny i relacyjny. Teorie mentalizacji czerpią z koncepcji psychoanalitycznych, z teorii relacji z obiektem, teorii przywiązania (W niniejszym artykule nie będą przybliżane te koncepcje – są tak obszerne, że mogłyby stanowić temat osobnego artykułu, mimo to warto odświeżyć wiedzę z tego zakresu, ponieważ stanowią one bazę teorii mentalizacji).

Mentalizacja – zakres pojęcia

Mentalizacja to pojęcie bardzo szerokie, złożone i wielowymiarowe. Warto doprecyzować, co dokładnie jest określane pod pojęciem „mentalizacji” (na przykład, o którym z wymiarów mentalizacji mówimy – co zostanie wyjaśnione w dalszej części artykułu). Ponadto z faktu, że jest to dopiero tworząca się koncepcja, wynika swego rodzaju wielość sposobów myślenia o mentalizacji, mnogość akcentowanych aspektów, dlatego niemożliwym jest pisanie o mentalizacji bez zarysowania ram teoretycznych i doprecyzowania pojęć.

Korzyści płynące z praktyki mentalizacji:

  • wrażenia somatyczne przekształcane są w idee, które można zwerbalizować i komunikować;
  • rozumienie stanów innych ludzi ułatwia rozumienie zdarzeń społecznych, tworzenie więzi interpersonalnych, a nawet odczytywanie sygnałów zagrożenia ze strony innych osób;
  • rozumienie mechanizmów nieporozumień u...

pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Przypisy