Specjaliści podkreślają jednak jasno: ADHD nie jest trendem z internetu. To neurorozwojowe zaburzenie opisane w klasyfikacjach medycznych, które może w istotny sposób wpływać na funkcjonowanie - również w dorosłości. Zwiększona liczba diagnoz nie oznacza, że nagle więcej osób zaczęło je mieć. Często oznacza raczej, że więcej osób ma szansę uzyskać właściwe rozpoznanie swoich trudności.
ADHD nie znika po dzieciństwie
Przez wiele lat uważano, że ADHD dotyczy głównie dzieci, zwłaszcza tych nadpobudliwych i sprawiających trudności wychowawcze. W powszechnym wyobrażeniu była to cecha ucznia, który nie może usiedzieć w ławce, przerywa nauczycielowi i zapomina pracy domowej. Tymczasem dziś wiadomo, że objawy mogą przybierać różne formy i w wielu przypadkach utrzymują się także w dorosłości.
U dorosłych ADHD rzadziej objawia się widoczną nadpobudliwością ruchową. Częściej przybiera postać:
- trudności z koncentracją i kończeniem rozpoczętych zadań,
- problemów z organizacją i planowaniem codziennych obowiązków,
- chronicznego odkładania spraw na później, mimo świadomości konsekwencji,
- kłopotów z zarządzaniem czasem i niedoszacowywania, ile coś potrwa,
- impulsywności, np. w relacjach czy finansach,
- wewnętrznego napięcia i poczucia „ciągłego pośpiechu”.
Wielu dorosłych przez lata słyszy, że są „leniwi”, „niezorganizowani” albo „zbyt emocjonalni”. Często próbują zmienić się na siłę - korzystają z kolejnych aplikacji do planowania, zapisują się na kursy produktywności, tworzą szczegółowe listy zadań. Gdy te metody nie przynoszą trwałego efektu, pojawia się frustracja i poczucie winy. Dopiero późniejsza diagnoza może uporządkować te doświadczenia i pozwolić spojrzeć na siebie z większym zrozumieniem, a nie wyłącznie przez pryzmat porażek.
Dlaczego teraz mówi się o tym więcej?
Wzrost liczby diagnoz nie musi oznaczać „epidemii”. Często wynika z większej świadomości społecznej, lepszej wiedzy wśród specjalistów oraz łatwiejszego dostępu do informacji. Zmieniło się również podejście do zdrowia psychicznego - coraz więcej osób traktuje je jako istotny element ogólnego dobrostanu, a nie temat tabu.
Współczesne realia zawodowe, oparte na presji czasu, wielozadaniowości i samodzielnym zarządzaniu pracą, mogą dodatkowo uwidaczniać trudności związane z koncentracją czy organizacją. Często dopiero w obliczu większej odpowiedzialności - awansu, prowadzenia własnej działalności czy rodzicielstwa - wcześniejsze strategie przestają wystarczać. To moment, w którym wiele osób zaczyna szukać wyjaśnienia swoich problemów.
Z czym naprawdę może się wiązać ADHD?
ADHD to nie tylko problem z koncentracją. Nierozpoznane lub nieleczone może współwystępować z innymi trudnościami psychicznymi. Wśród nich często wymienia się:
- zaburzenia lękowe,
- obniżony nastrój lub depresję,
- niską samoocenę,
- uzależnienia,
- trudności w relacjach interpersonalnych.
Nie oznacza to oczywiście, że każda osoba z ADHD doświadczy poważnych konsekwencji. Wiele zależy od wsparcia ze strony bliskich, środowiska pracy oraz indywidualnych zasobów. Jednak brak zrozumienia własnych trudności może prowadzić do narastającej frustracji i przekonania, że „ze mną jest coś nie tak”. To przewlekłe napięcie bywa równie obciążające jak same objawy.
Diagnoza to nie etykieta, lecz punkt wyjścia
Wokół diagnozy ADHD narosło wiele mitów. Dla niektórych to obawa przed „przyklejeniem łatki”, która może wpłynąć na sposób postrzegania przez otoczenie. Dla innych - nadzieja na proste rozwiązanie wszystkich problemów. W praktyce diagnoza nie jest ani wyrokiem, ani magicznym kluczem. Może być natomiast początkiem procesu lepszego rozumienia siebie oraz dopasowania strategii radzenia sobie do własnych potrzeb.
Rzetelna diagnoza obejmuje szczegółowy wywiad i analizę historii życia. Często wymaga kilku spotkań i uwzględnienia różnych obszarów funkcjonowania. Więcej informacji o specyfice diagnozy ADHD u osób dorosłych można znaleźć m.in. na stronie: https://www.diagnoza-adhd.pl/u-doroslych/.
W zależności od sytuacji pomocne mogą być m.in.:
- psychoedukacja,
- konsultacja psychiatryczna,
- odpowiednio dobrana psychoterapia,
- trening umiejętności organizacyjnych i planowania
- grupa wsparcia.
Grupy wsparcia dla osób z ADHD organizowane są m.in. przez Centrum Rozwoju i Wsparcia Psychologicznego Mentali we Wrocławiu https://mentali.pl/.
Czy terapia pomaga?
Terapia nie jest „lekiem na wszystko” i nie sprawi, że trudności znikną z dnia na dzień. Może jednak pomóc lepiej zrozumieć własne reakcje i wypracować bardziej adekwatne sposoby działania. W trakcie spotkań można przyjrzeć się schematom, które utrwalały się przez lata, oraz nauczyć się nowych strategii radzenia sobie z impulsywnością czy prokrastynacją.
Terapia może wspierać w:
- porządkowaniu codziennego funkcjonowania,
- budowaniu realistycznych planów,
- wzmacnianiu poczucia sprawczości,
- ograniczaniu nadmiernego samokrytycyzmu.
W przypadku podejrzenia ADHD warto rozważyć konsultację ze specjalistą, który pomoże ocenić sytuację i zaproponować dalsze kroki. Możliwa jest również terapia prowadzona w ośrodkach takich jak wcześniej wspomniane Mentali, gdzie dostępne są konsultacje psychologiczne. Wybór miejsca powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb i oczekiwań.
Najważniejsze: nie diagnozuj się samodzielnie
Popularność tematu w internecie sprawia, że łatwo odnaleźć w sobie część opisywanych objawów. Warto jednak pamiętać, że trudności z koncentracją mogą mieć różne przyczyny, takie jak przewlekły stres, zaburzenia snu czy problemy hormonalne. Trudności z koncentracją nie zawsze oznaczają ADHD, podobnie jak impulsywne decyzje nie muszą mieć jednego źródła.
Rzetelna diagnoza wymaga pogłębionego wywiadu i profesjonalnej oceny. Jeśli coś budzi niepokój, lepiej skonsultować się ze specjalistą niż polegać wyłącznie na internetowych testach.
ADHD to nie moda - to realne doświadczenie wielu osób. Rozmowa o nim nie powinna prowadzić ani do bagatelizowania problemu, ani do jego upraszczania. Świadomość i dostęp do rzetelnej informacji pozwalają podejmować bardziej przemyślane decyzje, a w razie potrzeby - sięgnąć po wsparcie, które może okazać się pomocne w codziennym funkcjonowaniu.
